overzicht |

5400

DE THERAPEUTISCHE RELATIE


Inleiding

Dit is het geheel van de basisattitudes die een rol spelen bij de herhaalde contacten patiënt/cliënt en therapeut/consulent, en die er toe moeten leiden dat een groeiproces op gang komt en enige tijd onderhouden wordt.

Opmerking

Dit is niet de volledige beschrijving van het therapeutisch proces. Uiteraard moet men ook rekening houden met elders beschreven belangrijke deelaspecten:


De verschillende factoren

Algemeen

Therapie is een gestructureerd proces.
Structuur in afspraken (vermijd onverwachte afspraken, geen GSM-nummer geven, privéleven strikt gescheiden houden, tijdsduur van de therapie respecteren).
Manipulatie van de patiënt t.o.v. de therapeut verhindert je om écht therapeutisch tewerk te gaan. Het leidt tot compensatie in plaats van therapie.
Therapie is werken aan de persoonlijkheid van de patiënt.
De therapeut mag niet direct ingaan op de problemen van de patiënt.
De patiënt kan de therapeut niet dwingen om voorwaarden te stellen aan de therapie.
De therapeut laat de patiënt beseffen dat hij moet relativeren.

Belangrijke overwegingen

bij therapeutische relaties (van het eerste tot het laatste gesprek)

Er bestaan geen eenheidsregels in de attitude die je aanneemt t.o.v. de persoonlijkheid van de patiënt.
Er zijn geen concrete regels die overal toepasselijk zijn.
Er is niet één therapeutische houding die voor alle patiënten werkt.

WELKE REGELS AANWENDEN?

Beide kunnen erg verschillen, alleen al door het kennen van de diagnose

De patiënt aantonen dat de gevolgde weg niet de goede is
De therapie moet boeiend blijven om vroegtijdig afhaken te vermijden
De therapeut moet zich steeds afvragen hoe de patiënt de therapie interpreteert
Om die reden kan men ontsnappingsroutes geven bij moeilijke interpretaties ( de patiënt kan een schaamtegevoel hebben om bepaalde behoeften te verwoorden)
dit kan onder de vorm van rationalisaties die aangeboden worden om bepaalde stappen te kunnen nemen en de patiënt ertoe te brengen complimenten over zichzelf te geven
Belangrijk is om te spreken over de manier waarop de patiënt dat beleeft en bijvoorbeeld niet te spreken over die problemen die hij niet kan aanvaarden
Dit leidt immers tot een bedreigend gevoel
Wel moet je de patiënt geruststellen
Dit is vooral belangrijk in het begin van de therapie, de patiënt voelt een veiligheid (empathie).

De therapeut wordt door de patiënt ervaren als een gids/goeroe
Er is een dialogue particulier wat betekent dat de therapeut een persoon is die de patiënt leuk vindt om contact mee te hebben.

Welke is de compenserende functie?
Als therapeut ben je tijdelijk intiemer met de patiënt dan hijof zij is met de partner.
De patiënt voelt zich als positief aanzien.
De therapeut lokt een overdreven sympathie uit naar de patiënt, dit is affectief en emotioneel heel belangrijk.
Voor sommige patiënten is dit 'idoolgevoel' t.o.v. de therapeut heel belangrijk.
Hoe ervan afgeraken, moet dit überhaupt wel, zijn er bijwerkingen of complicaties?
In principe moet men er geen afstand van nemen, zolang het de therapie niet schaadt.
Je kan die positieve overdracht in gunstige zin hanteren.
Op welke manier?
* waardering koppelen aan de groeispanning van de patiënt.
* verliefdheid gebruiken om het groeiproces te bevorderen.
Let wel: respecteer de grenzen van je privéleven!

Symptomen en syndromen behandelen is maar het begin. Het eigenlijke doel van de "therapie" is het groeiproces bevorderen.

1. bewustmaken van behoeftes

2. doen geloven in de haalbaarheid van de behoeftebevrediging

Vele personen gebruiken de rationalisatie dat geluk en schoonheid toch niet mogelijk/nodig zijn

3. Beseffen van de nood voor oefening/ inspanning

Maar tevens beseffen dat niet zozeer het einddoel belangrijk is voor het geluk, maar het groeiproces ook bevredigend is

4. Beginnen realiseren, en weerstanden ontdekken

De persoon komt dus terecht in een cyclsich/spiraalvormig leerproces

M.a.w. de psychoanalytische stijl van ontdekken en oplossen van afweermechanismen tegen de bewustwording wordt vervangen door ontdekken en oplossen van afweermechanismen tegen het leerproces nodig voor het realiseren van verwaarloosde / ongerealiseerde behoeften.

ALLES WAT JE UITVOERT IN DE THERAPIE HANGT AF VAN DE PERSOONLIJKHEID VAN DE PATIENT.

THERAPEUTISCHE ATTITUDES

Besluit

Als therapeut: telkens waardering (geruststellende reacties) geven aangepast aan het niveau waarin de patiënt zich bevindt.

In de loop van de therapie zullen verschillende zaken veranderen

Soms moet de patiënt agressief worden opdat het een goede therapie zou zijn.Dit gevoel moet je ook toelaten

Geen enkele therapie is 'af'. De doelstelling is: de patiënt 1 à 2 niveau's hoger te brengen. De meeste therapieën eindigen in een grijze schemerzone (bv bij vakantieperiodes).

Je leert de patiënt inzicht bij te brengen en afweermechanismen te hanteren.


OPMERKING

Bij supervisie, teams e.d. steeds volgende elementen citeren voor men aan de ziektegeschiedenis en probleemneschrijving begint:

TWEEDE ASPECT VAN DE THERAPEUTISCHE RELATIE

Het is een zeer belangrijke taak van de therapeut om:

Als je te ver gaat, moet je de patiënt terugbrengen tot op het punt waar hij het wel aankan.

Eerlijkheid en spontane reacties leiden tot neurotische communicatie.

Eerlijkheid is een secundair excuus om
geen inspanning te moeten doen.
niet te moeten denken aan de gevolgen op lange termijn.
geen rekening te moeten houden met de gevoelens van anderen.
Eerlijk wil zeggen : datgene wat op dit moment in je geest is als de essentie beschouwen.
Als 'eerlijkheid' tot complicaties leidt, betekent dit dat de communicatie neurotisch was.

GROEISTIMULERENDE FUNCTIE IS DE TAAK VAN DE THERAPEUT.

Het belangrijkste is om de patiënt bewust te maken van zijn behoeften. Behoefte is een nood om je beter te voelen, minder spanning. Dit gebeurt meestal door emoties. Wenen bijvoorbeeld wijst op een behoefte die niet of onvolledig gerealiseerd is.

De meest verdrongen behoeften die voorkomen zijn:

De behoefte aan WAARDERING.
Deze behoefte is bij iedereen aanwezig en bijna bij iedereen onbevredigd.
In een relatie is dit de behoefte om voor iemand nummer één te zijn.
Het positieve is dat het een inspanning vraagt om blijvend boeiend te zijn.
Een negatieve manier is je partner contacten te verbieden.
De behoefte aan INTIMITEIT(TEDERHEID).
Is de behoefte om je te kunnen tonen zoals je écht bent en fier op jezelf te kunnen en mogen zijn om je geleverde prestaties, je niet te hoeven schamen voor iets.
Is de behoefte om de gevoeligste zaken in je geest luidop te kunnen zeggen.
Is de behoefte om geen moeite te moeten doen om meer waardering te krijgen.
Het gemis (gebrek) aan intimiteit is enorm omdat we in een cultuur leven waarin we vernederd worden en op beperkingen worden gewezen.Dit komt in elke therapie naar boven door het gemis aan een veilige relatie.
Je moet bij de patiënt tot een attitude komen waarbij alles normaal is wat hij voelt.
De behoefte aan CREATIVITEIT.
Is de behoefte dat je ergens in je leven iets kan realiseren waar jij alleen over beslist en kan beslissen, je bedenkingen kan realiseren zonder inmenging van anderen.
Meestal is er frustratie doordat anderen er zich mee bemoeien, bvb. over je kledij, de inrichting van je interieur, je hobby’s.
Op die behoefte is het recht van vrijheid, eigendom, privacy en veilig-zijn (in communicatie) gebaseerd.
Eén van de regels in echte communicatie is dat men nooit uitspraken doet door te praten over anderen. Anders gaat het veilig gevoel verloren en leidt dit tot een verdediging, namelijk zwijgen.
De behoefte aan KOSMISCHE INTEGRATIE (DECORUM), ESTHETISCHE VORMGEVING, GRANDIOSITEIT EN GROOTSHEID.
Je wilt aan jezelf een grotere, grandiozere dimensie geven om een zekere sfeer van grootsheid te scheppen.bijvoorbeeld de keuze van je wagen, je kledij, aktiviteiten (service-clubs), feestjes vieren, recepties in kastelen, adellijke titels, eretekens dragen…
Dit is de minst belangrijke behoefte.
Het kan leiden tot dom gedrag (vb.zelfmoord).
We hebben een heel belangrijk aandeel in het heelal, maar zó klein dat we het op een andere manier proberen te realiseren – decorum, kosmische integratie.We zijn zodanig nietig dat we in feite probleemloos zelfmoord kunnen plegen. Om die reden hebben we nood aan structuur.
Het doel is om de patiënt een betere relatie te bezorgen. In het echte leven is het anders ( geen schijn en illusie).

Ik mis hier de behoefte aan "zingeving" al kan kosmische integratie daar een onderdeel van zijn. Maar ik zou dit dan niet de minst belangrijke behoefte noemen zoals men hierboven doet.[Christiane Vermeirsch 19-03-2006]

SAMENVATTING.

De taak van de therapeut :

De patiënt bewust maken dat er behoeften zijn. De patiënten benoemen hun behoeften niet, wel hun verlangens.

De patiënt bewust maken dat de behoeften realiseerbaar zijn. De moeilijkheid is dat de patiënt onmiddellijk zijn verlangens wil oplossen.
Dit lukt niet altijd en werkt storend. De therapeut moet daar dieper op ingaan(missionaristaak).

De patiënt uitleggen dat hij moeite zal moeten doen om de behoeften te realiseren.
Anders had hij het zelf al gevonden.
De patiënt wordt geconfronteerd als je de behoefte benoemt, want de meeste behoeftes zijn taboe.De patiënt loochent dit (meer in het begin dan op het einde).
De patiënt duidelijk maken dat het niet altijd direct lukt en dat hij het niet alleen kan doen.De patiënt moet je daarvoor wapenen.
Er is ook weerstand aanwezig (mythes) in het leerproces.Die weerstand is voor de therapeut als een gevecht dat je moet leveren.
De therapeut zal 'begeleiden' in het leerproces van de patiënt om de problemen op te lossen en de behoeften te realiseren.
Hierin verschilt de integratieve psychologie van de klassieke.Deze laatste is vooral gebaseerd op weerstanden, in de integratieve psychologie zijn de weerstanden tegen het leerproces.

SCHEMA DER BEHOEFTEN:

GELUK = diepste behoefte

waardering::
intimiteit:tederheid
creativiteit
kosmische integratie (decorum)
fysische behoeften:
orgasme
honger
dorst
rust / slaap
geen pijn
seksualiteit / seksuele behoeften