overzicht |

5711

(Boeddhistische en Transcendente)

Meditatie

Josiane DEVOGEL

2005-2006


Aan deze pagina werd o.m. gewerkt door Josiane Devogel, in het kader van haar eindverhandeling


Het dankwoord mag naar T10

Dankwoord 

Een woord van dank voor al wie mij op de een of andere manier steunde in de realisatie van de opleiding en dit eindwerk:

Al mijn medecursisten van de 4 cursusjaren. Ik waardeer de steun en inbreng die ik mocht genieten van elk van hen. Zij hebben mijn pad mee helpen effenen. Voor al de negen dames van het 4de jaar - er waren alleen dames - een oprechte dank voor alles wat we samen mochten en konden delen: onze kennis en ervaringen, maar ook onze kwetsbaarheid en onze vreugden. Dank ook aan Marleen en Carine, met wie ik de intervisiebijeenkomsten deelde. Ik keek uit naar die momenten, waarin we vaak op een dieper niveau in gesprek kwamen.

Dank ook aan Didier, die met veel geduld en toewijding mijn vragen beantwoordde, en met evenveel begrip en respect tegemoetkwam aan mijn mogelijkheden en beperkingen. Oprechte dank ook voor het gebruik van zijn pc.

Een bijzondere dank gaat ook naar mijn stagebegeleidster Mieke, van wie ik in het veldwerk veel heb opgestoken. Veel theorie is mij in de praktijk duidelijker geworden. Zij heeft me o.a. geleerd dat ik niet angstvallig hoef vast te houden aan mijn voorbereidingen, maar dat het veel zinvoller is in te pikken op de nood die zich voordoet. Haar aanstekelijk enthousiasme en wijze aanpak van de begeleiding en steun zijn voor mij een waar voorbeeld.

Dank ook aan mijn trouwe vriendin, Sylvia, die mij in de 4 opleidingsjaren heeft gevolgd, en die er niet voor terugdeinsde mij te wijzen op mogelijke valstrikken en blinde vlekken. Zij heeft me ook vakliteratuur aan de hand gedaan.

Dank aan Brigitte en Evi voor de logistieke steun in de opbouw.

Dank nog aan zoveel anderen die in grote en kleine mate hebben bijgedragen aan dit werk.

Tot slot wil ik nog iedereen bedanken die dit werk wil/zal doornemen.

Veel en vruchtbaar leesgenot! Josiane.

Inleiding

Meditatie. Er leeft een zweem van mystiek rond dit woord, voor wie niet vertrouwd is met het begrip. Onbekend is onbemind? Nochtans is meditatie een eenvoudig middel om ons te helpen als mens optimaal te functioneren, en zo het geluk dichter naar ons toe laten komen. Er is niets mystieks aan.

Mijn eigen bewustwordingsproces kwam op gang na net plotse overlijden van mijn broer in 1986. Kort daarna volgde een echtscheiding. De zorg van twee opgroeiende kinderen en de verhoogde spanningen op het werk destijds (1992), versnelde het groeiproces. Ik schreef mij in voor cursussen, waarin veel meditatiemomenten geprogrammeerd waren. Dat was mijn eerste kennismaking met meditatie, waarvan het hoogtepunt te situeren was bij de reeksen die ik mocht volgen bij Ton Lathouwers. Hij had zijn leerschool in Vietnam en later in Japan genoten.

Ik verdiepte mij in vakliteratuur en combineerde dat met het in praktijk brengen van zelfopgelegde stiltemomenten. Iedere gelegenheid waarin ik alleen was, incluis de eenzame kerkbezoeken en de wachttijden bij de dokter, gebruikte ik om te mediteren. Ik ontdekte na een periode, dat ik met een andere kijk mezelf, de wereld en het leven zag. Er kwam een nooit gekende innerlijke rust over mij. Veel spanningen en lichamelijke ongemakken verdwenen, zoals bv. hoofdpijn en blaasontstekingen. Nieuwe inzichten, helderder gedachten, een verhoogd concentratievermogen en tal van andere voordelen, verbeterden mijn functioneren in het dagelijkse leven op elk vlak. Daarom denk ik dat de vier peilers van de constructieve tekst ook voor meditatiebeoefening van toepassing is.

Meditatie is een middel om tot optimaal functioneren te komen. We maken een vergelijking met de constructieve tekst (Zie 6250):

Geloven dat meditatie helpt, Het geduld opbrengen: resultaat komt pas na verloop van tijd, Het doorzettingsvermogen: meditatie volhouden werpt vruchten af op middellange termijn, Vanzelf komen nieuwe inzichten, die de constructieve zelfkritiek ondersteunen. Deze bouwstenen, in het licht van meditatie, zijn een garantie op de weg naar een succesvol leven, waar we ten volle van kunnen genieten. Dat brengt ons naar geluk.

Geraadpleegde literatuur

Op zoek naar innerlijke rust - Stuart Holroyd
Eerlijk kijken naar jezelf - Hans Stolp
Op weg naar jezelf - Melody Beatty
Wijsheid vanuit het hart - Dalai Lama
Leegte en helderheid - Dalai Lama
Meditatieoefeningen - Dalai Lama
Alle dagen Zen - Charlotte Joko Beck
Een druppel Zen in ieders beker - Alan Keightley
De Wolk van niet-weten - anoniem - 13de eeuw
De stilte die tot ons spreekt - Marcel Messing
Leven zonder angst - Alexander Lowen
Levenskracht door inzicht en liefde - Ken en Penny Keyes
Geniet je leven - Jim Leonard en Phil Laut
De revolutie zit in jezelf - Gloria Steineman
Meditatie - Christina Feldman
Wat is Transcendente meditatie - Drs. N. M. Wijngaards

Wat is meditatie – definitie

"Elk woord vernieuwt de stilte die het breekt" - Martinus Nijhoff

Vandaele zegt: overpeinzingen.

Nuancerend kan het ook betekenen: mijmeren, de gedachten laten drijven. Maar meditatie is geen relaxatie!

Of: de aandacht naar binnen laten gaan, in plaats van naar de dingen om zich heen.

Er zijn verschillende benaderingen van hoe je meditatie kunt definiëren, afhankelijk van het uitgangspunt.

De ware bedoeling van meditatie is verruiming van het bewustzijn.

Bij elke sessie in mijn stage, eindigde ik de bijeenkomst met een kwartier tot een halfuur meditatie, met voorafgaand eenvoudige beginnersinfo. Om te mediteren moet je de 3 x Z onthouden: Zitten, Zwijgen, Zijn. Met zitten en zwijgen hebben de meeste geen moeilijkheden. Maar hoe definieer je `zijn'? Wat is `zijn' in momenten van stilte? Hoe vul je dat `zijn' in? Vragen van beginnende beoefenaars. Zitten, zwijgen, zijn vraagt geen inspanning. Als men moeite doet, of `probeert' te mediteren, dan lukt de beoefening niet. Pas als men bet proberen of de inspanning om te mediteren laat varen, kan het stilleggen van de gedachten zijn werk spontaan doen. De natuurlijke gang van zaken beweegt vanzelf in de richting van een groter evenwicht. Niet-kenners hebben een vooroordeel als zou meditatie erg moeilijk zijn, een grote concentratie vereisen en enkel bedoeld zijn voor mensen die zich nief gauw laten afleiden, of voor mensen die willen vluchten uit de maatschappij. Niets is minder waar. Er is geen `nadenken' vereist, noch een inspannende aandacht geven aan een bepaald punt of object. We bekijken als het ware de gedachten zoals deze zich op het eigenste moment voordoen, als zouden we een toeschouwer zijn van onze eigen gedachten, en we laten die passeren zonder oordeel of bedenking. Zo komen we, na verloop van tijd, bij sommigen na een week mediteren, bij anderen na enkele maanden, tot een diepere laag van bewustzijn. We herinneren ons de ijsberg, waarvan slechts de top boven water het bewuste symboliseert.(Zie 4200) Naar mate men meer mediteert, komt ook meer van de ijsberg naar boven. Dus verruimt ook ons bewustzijn, wat leidt tot meer evenwicht, dat een goede basis en ondersteuning is voor de zelfontplooiing.

Door meditatie bekwamen we ons om in het hier en nu te leven: zijn. NIET gisteren, in het verleden. NOCH morgen, voor wat nog komt. Maar specifiek in het NU.

In de meditatie oefenen we ons in gedachteloos zijn, het hoofd leegmaken en open staan voor wat spontaan tot ons komt. Niet zo eenvoudig om gedachteloos te zijn, als je weet dat per dag zo'n 80.000 gedachten door ons hoofd razen. Ook in dat gedachteloos `zijn' gebeurt het onvermijdelijk dat we afgeleid worden door gedachten die ons in hun greep houden. Dat is een onbewust proces. Meditatie helpt ons die onbewuste gedachten, overtuigingen of gedragingen bewust te maken. En is dat niet juist de basis van bewustwording? Gedachten mogen er zijn; alleen moeten we er ons bewust van zijn dat die gedachten hier en nu in onze geest passeren. Het bewust kijken naar die gedachten, er echt aandacht aan geven, ze aanvaarden, ze recht van bestaan geven, onbevooroordeeld, doen die gedachten vanzelf verdwijnen. Dat geldt ook voor onze gevoelens en onze lichaamsgewaarwordingen.
We leren eerst bewust te ademen, bewust de lucht in ons lichaam te voelen, bewust te bewegen, bewust te stappen, bewust te dansen, ... Kortom je bewust worden van wat je doet in het hier en nu. Zo kan je elke activiteit of taak meditatief - bewust - volbrengen. De aandacht gaat naar het huidige moment op deze plaats.

Vb. Luisteren naar een vogel =luisteren naar een vogel en niet: luisteren naar een vogel en tezelfdertijd naar de radio.

Vb. Je tuiniert en je plant een bol in de grond = je plant een bol in de grond en niet: denken aan de bloem die er later uitkomt.

Mediteren is kijken, gewaarworden en onvoorwaardelijk aanvaarden wat is.

Mediteren op emotioneel vlak is komen tot gelijkmoedigheid. Ongeacht welke gevoelens naar boven komen: alle gevoelens hebben recht op bestaan. Het is een stukje van onszelf dat bestaansrecht vraagt, dat vraagt om onvoorwaardelijk aanvaard te worden in de eerste plaats door onszelf.

Meditatie is een methode om onze weerstanden los te maken en zo tot innerlijke rust te komen, tot begrip, kalmte, inzicht, aanvaarding, vrede en geluk, waar we uiteindelijk allen naar streven. Door meditatie leren we wat de oorzaak van ons lijden is, de alsnog voor ons onbekende struikelblokken. Struikelblokken die we naderhand zullen herkennen als illusies, verouderde overtuigingen, weerstandsmechanismen, die door ons ego tot dusver in stand werden gehouden, vanuit een onwerkelijk angstig zelfbehoud. Door te mediteren ontdekken we wie we echt zijn, ontwaakt uit deze illusies.

Meditatie helpt ons helder en aandachtig in het leven te staan. Aandacht geven aan iets of iemand resulteert in groeien en beter worden van het aandachtsobject; in de eerste plaats van onszelf.

Het summum van meditatie is zitten en mediteren in het midden van het drukste verkeerskruispunt in vb. New-York.

Inwendige stilte wordt bereikt door het stillen van de zintuigen, en wanneer die tot rust gekomen zijn, wordt de geest ook evenwichtig.

Ontstaan en geschiedenis

2500 jaar geleden in India heeft de Boeddha door jarenlange onophoudelijke meditatie ontdekt wat de mensen ' afhoudt van het geluk. Voordat hij tot die ontdekking kwam, heeft prins Siddarta - later Boeddha genoemd - een zeer welvarend en beschermd leven gekend aan het koninklijke hof van zijn vader. Het zinloze rijkeluileven boeide hem niet, en hij besloot de wereld achter de paleismuren te gaan verkennen. Daar werd hij geconfronteerd met pijn, lijden en dood, waarvoor zijn vader hem wilde behoeden. Op zoek naar de betekenis van dit lijden, dwaalde hij de wereld rond: Na onophoudelijk jarenlang dag en nacht te mediteren, ontdekte hij dat het lijden de mensen afhoudt van het geluk. En dat er altijd lijden zal zijn, zolang de mensen verlangen, verwachtingen koesteren, zich hechten, hunkeren, begeren naar aardse of materiele behoeftebevrediging. Want als die niet wordt ingevuld, dan is er teleurstelling, verdriet, kwaadheid en pijn. Lijden is een gevolg van psychische klachten. Die zijn het gevolg van onwetendheid. Onwetendheid pakken we aan door bewustwording, een weg van kennis, van weten en wijsheid. Meditatie helpt ons daarbij.

De boeddhistische kerngedachte om tot geluk te komen is het aardse, materiele verlangen niet als doelstelling in je leven te laten primeren. M.a.w. de materie mag geen doel zijn, doch wel een middel. We worden daarin geleid door het `achtvoudige pad', en dat houdt in: leven volgens:

Maar hoe weten we of we 'juist' oordelen? Precies door te mediteren komen we tot nieuwe inzichten en zo tot een breder bewustzijn. In de meditatie gaan we op zoek naar onze eigen innerlijke natuur: de boeddha-natuur. In het westen kunnen we dat vergelijken met het christus-bewustzijn, omwille van de gelijkenissen in de basisleer, of het zelfbewustzijn.

In een later stadium rezen veel meditatiescholen uit de grond in China, Japan, Korea, Vietnam, enz. , die elk hun eigen accenten legden. De genaamde zenscholen hebben als basis de boeddhaleer, en als middel de meditatie om tot bewustwording te komen.

Uit oude geschriften (de Veda's) is gebleken dat men in Indië meditatiebeoefening al deed 3000 jaar voor Christus. In een zeer beschermde omgeving werd de traditie en kennis overgedragen van vader op zoon. Met de opkomst van het boeddhisme kwam er een doorbraak en werd meditatiebeoefening toegankelijk voor iedereen.

In de loop van de 20Ste eeuw is de meditatiebeoefening naar het westen gekomen. Hoewel het zijn oorsprong vindt in het Oosten, is deze techniek niet verbonden aan een bepaalde godsdienst. Iedereen kan meditatie beoefenen. Het speelt geen rol welk geloof je hebt, tot welke cultuur of politieke gezindheid je hoort, welk beroep of vorming je hebt. De leeftijd speelt evenmin een rol. Kinderen wier ouders mediteren, komen in hetzelfde ritme, en nemen de gewoonte over. Er zijn meditatiegroepen die uitsluitend op kinderen gericht zijn. Ook mensen met een mentale of lichamelijke beperktheid kunnen binnen hun mogelijkheden hieraan deelnemen. Meditatie, is immers een techniek die bijdraagt tot de groei van ieder individu.

Hoe beginnen aan meditatie?

Velen beginnen aan meditatie op een crisismoment in hun leven. We uiten in ons gedrag wat we denken en voelen: Dit gebeurt onbewust. Is er verdriet, schuldgevoel, kwaadheid, irritatie, pijn of een ander ongemak, dan uit de daaruit vloeiende spanning zich in de omgang met anderen, maar ook met jezelf. Er is geen kalme geest. Gaan we over tot meditatie met die emotionele ongemakken, dan krijgen die emoties aandacht. We kijken er bewust naar, waardoor we ze recht van bestaan geven, onvoorwaardelijk, zonder oordeel. We aanvaarden dat stuk van onszelf, dat ons uit evenwicht bracht. Door die aanvaarding kunnen we het ongemakkelijke gevoel een plaats geven (integreren) en kan de rust terugkeren.

Meditatie werkt als een vicieuze cirkel: hoe meer we mediteren, hoe meer we vrede, begrip, mededogen voor onszelf ervaren en naderhand ook voor de anderen.

Vooreerst dienen we een morele houding aan te nemen die we strikt toepassen.

a. Wat is de juiste morele houding?

Het denken, spreken en handelen liggen in waarheid op een lijn. Dat betekent eerlijk zijn ten opzichte van jezelf en de anderen, ook als er onaangename situaties zich voordoen.

We respecteren elke vorm van leven: de mens, het dier, de planten.

Geest en lichaam zijn vrij van verdoving: geen alcohol, geen drugs.

Er is bereidheid tot leren met geduld en aanvaarding.

In nederigheid onze eigen onvolkomenheden aanvaarden.

b. Geduld

Ons hoofd zit barstensvol met gedachten. Wil je je aandacht richten, of je gedachten stilhouden, dan word je algauw afgeleid door herinneringen, plannen, taken, enz. En je gedachten gaan met jou op de loop, nog vlugger dan je zelf beseft. De opdracht bestaat erin dat je jezelf dient terug te brengen tot wat hier en nu is, tot gedachteloosheid. Het spreekt vanzelf dat dit veel geduld vraagt. Maar oefening baart kunst, totdat het `terugkomen' van de gerichte gedachte een automatisme wordt, en uiteindelijk niet meer hoeft, omdat je gedachten niet meer met jou op de loop gaan. Daarvoor is visuele meditatie een grote hulp in het beginstadium.

c. Aanvaarding

Echte aanvaarding betekent de dingen kunnen zien zoals ze wezenlijk zijn, in alle openheid en zonder oordeel. Zo ontdekken we onze kleine kantjes, waar we minder gelukkig mee zijn, omdat zij niet passen in het beeld dat we van onszelf hebben. Die kleine kantjes kunnen aanvaarden leidt tot begrip en mededogen voor onszelf en na integratie ook voor de ander.

d. Eenvoud

In al onze leefsituaties (thuis, op het werk, bij vrienden en familie, ...) zijn we geneigd de dingen te overdrijven en gecompliceerd te maken. Dit uit zich vooral in veel belang te hechten aan materie, zoals: bezittingen, geld, huis, reizen, standing, imago, seks, waardoor onze gedachten overstelpt worden met de zorgen daarrond. We willen alsmaar meer hebben en meer doen. Daardoor lopen we in de valstrik van het mentale denken, die dan de overhand neemt. Zo ontstaan spanningen: de bron van lijden. Eenvoud en evenwicht kunnen slechts tot stand komen, als wij onze aandacht richten op alleen maar te `zijn' in het moment van hier en nu. Eenvoudig ‘zijn’ betekent loskomen van de begeerten of materie, want dat verwijst naar gisteren of morgen. Onze aandacht kan alleen maar volledig zijn, als we die onverdeeld richten tot het moment waarop we ons NU bevinden. A1 wat daarvan afwijkt is franje. We zijn een mens in ontwikkeling. We zijn niet onze bankrekening, niet ons huis, niet onze auto, niet onze job, niet onze voetbalclub, ook geen seksobjecten... De gehechtheid aan de materie is vaak oorzaak van lijden. We willen alsmaar meer hebben. Het voortdurende najagen van behoeftebevrediging houdt ons af van onze ontwikkeling en het geluk.

e. Toewijding

Toewijding en doorzettingsvermogen moeten onze gidsen zijn in onze beoefening van meditatie. Er komen beslist momenten waarop het lijkt alsof niets gebeurt, vooral in het begin. Op zo'n momenten is de verleiding om op te geven zeer groot. Meestal gebeuren de opgaven na drie weken, omdat we ogenschijnlijk geen verandering waarnemen. In de realiteit is er in die korte periode wel verandering op energetisch fijnstoffelijk niveau. Maar ons kleine `ikje' bemerkt dat niet en bedenkt allerlei smoesjes als excuus om de opgave goed te praten: Het is een valstrik die ons ego opzet. Want wat komen we tegen tijdens de meditatie? Juist: onze weerstanden, de bewakers van ons ego. Meditatie werpt slechts na enkele weken vruchten af. Na negen maanden volgehouden meditatie, zijn de grootste obstakels voorbij.

Er zijn pieken en dalen gedurende onze levensloop. Wat daartussen gebeurt, lijkt een stilstand. Alsof we dan niet vooruitgaan. De ervaringen in die pieken en dalen geven ons nieuwe inzichten. Die ervaringen mogen we verwelkomen: het zijn nieuwe groeikansen. We hebben de neiging om onaangename ervaringen te verwerpen, weg te duwen, verdringen, of al te vlug conclusies te trekken. In de meditatie richten we de aandacht op alles wat zich aandient, of die nu aangenaam of onaangenaam zijn. De tijd tussen de pieken en dalen is nodig om de nieuwe inzichten te laten rijpen, m.a.w. te integreren.

Wie de vreugde aan zich bindt, vernielt gevleugeld leven.
Wie haar in haar vlucht bemint, leeft in de zon der eeuwen.
William Blake

Praktische richtlijnen - Hoe mediteren ?

Meditatief aanwezig zijn kan je op elk moment van de dag bij gelijk welke activiteit. Het gaat er immers om de aandacht op het hier en nu te richten, m.a.w. bewust te zijn van wat je nu denkt, zegt en doet.

Om effect te hebben, moet de meditatie ingebouwd worden in het dagprogramma. Je even afzonderen uit het helse ritme van de dag, geeft je, de gelegenheid om vanuit je innerlijke te zien hoe je in het leven staat, hoe je staat tegenover jezelf, tegenover de ander en tegenover de wereld.

We maken tijd vrij, we zonderen ons af, en we ontspannen ons.

a. Tijd vrijmaken

Gezien we allemaal een verschillende levensstijl hebben, en rekening moeten houden met de aard van ons beroep en ons gezinsleven, bestaat er geen algemene regel wanneer we tijd vrij maken voor meditatie. We kunnen wel eens onderzoeken wat mogelijk is binnen de dagindeling.

Om de vruchten van meditatie optimaal te kunnen plukken, is het van groot belang om de meditatie een vast onderdeel van onze dagelijkse routine te maken. Een haalbaar ritme zou zijn om tweemaal een vast tijdstip uit te trekken:'s morgens na het wakker worden, en `s avonds voor het slapen gaan. In bet begin is tweemaal een kwartier tot twintig minuten voldoende. Later mag het tweemaal een half uur worden, en nog later tweemaal een volledig uur. De dag beginnen en eindigen met een vast tijdstip voor stilte en aandacht, zorgt ervoor dat we die dag rustig tegemoet treden, en dat we gaan slapen met een gevoel van voldaanheid. Dikwijls krijg ik de vraag: wanneer weet je als het kwartier om is? Moeten we een wekker zetten? Zelf ben ik geen voorstander van schril geluid tijdens of na de meditatie. In een groepsmeditatie gebruikt de begeleider meestal kleine belletjes. Ik vind het belangrijk om na de meditatie de stilte en rust nog en poosje te laten nawerken. Meestal ga ik af op het gevoel wanneer de tijd om is. Bij wijze van test raad ik aan om zelf eens aan te voelen wanneer het kwartier voorbij is. Als je dan op het uur kijkt, zu1 je versteld staan van wat je ziet. Ook hierin kan je oefenen. Hoe meer je mediteert, hoe fijner je kunt aanvoelen wanneer je tijd om is.

Tijd dus om een afspraak te maken met jezelf.

Sedert ik dagelijks mediteer, heb ik zelden nog slapeloze nachten. Gebeurt dit toch bij uitzondering, dan trek ik mij 's nachts terug in het stille kamertje. Dat zijn ook de meest intense meditatie-ervaringen en naderhand het beste ... slaapmiddel.

b. Plaats van afzondering vrijmaken

We ruimen een plaatsje dat alleen voor meditatie bestemd is. Het wordt eenvoudig ingericht, zodat het rust uitstraalt. We zorgen ervoor daf we niet gestoord worden: geen telefoon, geen radio of televisie. Eventueel spreken we af met de huisgenoten.

In mijn meditatie-ervaring heb ik geleerd geen aandacht te geven aan de huisbel of de telefoon die rinkelde op de stiltemomenten. Horen dat iemand je aandacht vraagt via de bel, en laten bellen en er niets mee doen, geeft op termijn een bevrijdend gevoel, want dan ben jij meester over jouw tijd, over de situatie en over wie wanneer je leven binnenkomt. Die keuze heb jij alleen, en niemand anders. Zo versterk je je eigen autoriteit, en je zelfvertrouwen.

c. Welke houding nemen we aan om te mediteren?

In principe is elke houding goed, zolang het gemakkelijk en ontspannen voelt. Een ongemakkelijke houding geeft na een tijdje spanning en pijn. Dan ben je afgeleid en heeft mediteren geen zin. Zoek zolang je nodig hebt naar de juiste houding die je zonder moeite kunt volhouden. Een zittende houding is het meest aangewezen. Dat kan op de grond, op een kussen, op een bankje of op een stoel. Belangrijk is dat de rug volledig recht is. Je beeldt je in dat er een steel door je ruggengraat loopt vanaf de stuit tot aan de kruin. Zo verkrijg je een optimaal resultaat. Wees er alert voor dat de rug tijdens de meditatie ook recht blijft. We hebben de neiging om na verloop van tijd ons hoofd te buigen. Om het hoofd in een lijn te houden met de ruggengraat, is daarvoor een eenvoudig bij-de-`hands'-middeltje. We maken een lichte vuist met de hand en plaatsen die verticaal onder de kin, zo dat de nagel van de duim de kin lichtjes raakt en de onderkant van de pink raakt net de bovenkant van het borstbeen. Dit zijn richtlijnen. Doe vooral geen gemillimeterde inspanning. We beginnen ontspannend aan meditatie.

Een goede aanloop van elke meditatie is een korte ademhalingssessie. Het is een efficiënte voorbereiding die slechts enkele minuten vraagt om in totale ontspanning te komen. Ik had veel baat bij de volgende oefening, die ik ook aan de deelnemers in mijn stageopdracht aanleerde. Het effect van ontspanning was zichtbaar bij elk van hen. De oefening gaat zo. We zitten recht op een stoel, of op de grond in kleermakerszit of in lotushouding (= we gaan uit van de kleermakerszit en leggen de voeten gekruist op onze gebogen knieën), of we zitten op onze hielen of op een bankje. We sluiten de ogen en houden het even stil. Dan nemen we een diepe ademhaling terwijl we de armen langzaam langs ons lichaam omhoog brengen en zo hoog mogelijk naar boven reiken. Terwijl we de armen omhoog blijven strekken, houden we de adem tien tellen in. Deze gestrekte houding is een dankbare positie voor de ruggengraat en de plaatselijke bloeddoorstroming. Na de tien tellen laten we onze armen langzaam langs ons lichaam zakken, en krachtig blazen we tezelfdertijd alle lucht terug uit. Dat doen we vijf keer na elkaar. Je zult merken na enkele keren diep inademen, dat we de neiging hebben om te geeuwen. Laat dat gerust gebeuren: het is een teken dat je in ontspanning komt.

Een liggende houding kan ook. Wanneer men bij een stille meditatie ligt, is de kans om in slaap te vallen groot. Zo was er een deelnemer in de stagegroep die de meditatie misliep (of mis-sliep?). De stilte was gevuld met gesnurk. Ik liet het gebeuren, want dit was een perfect voorbeeld om aan te geven hoe we de dingen zonder oordeel kunnen laten passeren zoals ze zich aandienen.

Het is zinvol om eerst te oefenen op geleide visuele meditatie, dan meditatie met concentratie op een object of onderwerp. Als we dat meester zijn, kunnen we overgaan tot de stille meditatie. Daarover verder meer.

Verschillende methoden van meditatie

Er zijn verschillende manieren om tot mediteren te komen. Ze hebben elk hun eigen accenten. De regel is: de methode waar je je het beste bij voelt, is voor jou de goede methode. Dat kan voor elk van ons verschillend zijn. De bedoeling en het resultaat blijven hetzelfde: we trainen onze aandacht om te komen tot een volledige ontspanning, naderhand tot een diepgaand begrip en evenwicht, en zodoende tot een verdieping van het bewustzijn. Door het langdurig trainen van de aandacht, worden onze gedachten langzamer en helderder.

Vanuit mijn eigen ervaring, als beginneling, kon ik me het best vinden in een bepaalde volgorde in elk van die methoden. Ik begon met een geleide meditatie, onder begeleiding van een deskundige. De overschakeling naar meditatie met concentratie op ademhaling, op object, op geluid, met mantra's ging zeer vlot. Ten slotte mocht ik de heerlijkheid ervaren van stille meditatie. Die kan je dan overal in je eentje alleen beoefenen. Soms zat ik in de gewijde ruimten van een kerk of kluis. Of zat ik op een bank in een park, in een saunaruimte, tot zelfs in de wachtzaal bij de dokter, die ik na verloop van meditatiebeoefening steeds minder nodig had...

Gelijk welke meditatiemethode je ook beoefent, ze hebben allemaal het effect van een tot rust komen tijdens de meditatie, maar ook tijdens de dagactiviteiten. Zo kan je een ritme inbouwen in je dagprogramma: activiteiten worden afgewisseld met diepe rustpunten. Het effect van dit ritme is te merken op lichamelijk en geestelijk vlak. De helderheid van geest blijft doorgaan ook na de meditatie tijdens de activiteiten. Men is creatief en snel van begrip. Het concentratievermogen stijgt. De lichamelijke rust heeft direct invloed op de gezondheid: men is minder vermoeid, men raakt opgehoopte stress kwijt en men is beter bestand tegen nieuwe spanningen.

Nog enkele voordelen van het oefenen van meditatie:

Laten we de verschillende methoden voor mediteren eens van dichterbij bekijken.

a. Visuele geleide meditatie

Hierbij hebben we iemand nodig die de meditatie leidt. Meestal is dit een groepsgebeuren.

We sluiten onze ogen. De begeleider brengt eerst met zachte stem en traag tempo de beoefenaar in ontspanning. Uiteraard kan ook de eerder beschreven ademhalingsoefening daarvoor gebruikt worden. Wanneer de volledige ontspanning ingetreden is, leest de begeleider een tekst voor. Dat kan een beschrijving zijn van een landschap, van een wandeling, van een opeenvolging van activiteiten; waarin de beoefenaar zich kan terugvinden. De bedoeling is dat de gedachten van de mediterende niet afdwalen, maar bij het verhaal blijven. Hij is hier en nu aanwezig, aandachtig en bewust: Hij heeft daarbij de hulp van de visualisatie. Hij visualiseert wat de begeleider voorleest. Door met de aandacht bij het verhaal te blijven, is de betrokkene hier en nu aanwezig. Na de lezing blijft het nog even stil. Dan brengt de begeleider de mediterenden langzaam terug in de realiteit. De nadruk ligt op langzaam en rustig. We openen rustig de ogen en bemerken dat we precies uit een andere wereld komen... We nemen alle tijd om terug te keren.

b. Meditatie met concentratie op ademhaling

Deze methode kan in eerste instantie in groep aangeleerd worden en kan daarna alleen verder beoefend worden.

Eerst gaat de beoefenaar met gesloten ogen in ontspanning. Daarna concentreert hij zich uitsluitend op het in- en uitademen. Hij hoeft aan niets anders aandacht te geven. Alleen in- en uitademen.

We kunnen ook de volgende afgeleide oefening maken. We ademen in vijf tellen diep in en houden de lucht enkele tellen in onze longen. Daarna ademen we langzaam uit in tien tellen. We blijven dat ritme herhalen en houden onze aandacht bewust bij het ademen en tellen.

Het is onvermijdelijk en vooral menselijk dat de gedachten toch zullen afdwalen. We ademen immers altijd automatisch en zonder nadenken. En met die activiteit van ademen in het dagelijkse leven combineren we allerlei gedachten en handelingen die we op dat moment bezigen. We ademen als het ware onbewust in ons actieve bestaan. We staan niet stil bij het ademen in ons dagelijks leven. Hier gaat het nu juist om: bewust ademen.

In de meditatie nemen we de afgedwaalde gedachten waar, zonder oordeel of ergernis, en we gaan met de aandacht rustig terug naar het ademen. De opgekomen gedachten verdwijnen vanzelf. We hoeven daarvoor geen inspanning te doen. Een algemene regel: van zodra je een inspanning doet om te mediteren, kom je in een spanning en niet in ontspanning. Ontspanning is een absolute vereiste om meditatie te beoefenen. In het begin zal de afdwaling frequent voorkomen, maar na verloop van tijd lukt het wel om met onze aandacht bij de ademhaling te blijven. Oefening baart kunst.

c. Meditatie met concentratie op object

Deze methode is vergelijkbaar met de concentratie op de ademhaling. Ze kan ook eerst in groep beoefend worden om later alleen te doen. Welk object hiervoor gekozen wordt, is van geen belang. Meestal wordt een kaarsvlam gebruikt. Maar een object dat voor jou betekenis heeft, is even afdoende, bvb. een bloem, een beeldje, een steentje, een kruisje, of wat ook voor jou symbolische waarde heeft. Een brandende kaars wordt het meest gebruikt, omdat de vlam op het netvlies blijft hangen als we de ogen sluiten.

Hoe gaan we te werk? Je neemt een door jezelf gekozen voorwerp en je zet het recht voor jou op ooghoogte of iets lager, zodat de oogspieren, bij het opkijken, geen al te grote inspanning hoeven te doen. De afstand van het voorwerp naar de ogen is van geen belang. Let er wel op dat geen andere voorwerpen het zicht op het object storen. We sluiten de ogen en komen in ontspanning. Als we er klaar voor zijn, openen we traag de ogen en kijken naar het voorwerp. De gedachten gaan alleen naar het object. Laat je ogen niet door de ruimte dwalen, maar houd de aandacht alleen op het voorwerp. We sluiten de ogen weer en zien innerlijk alleen het object. We houden het voorwerp als het ware op ons netvlies vast, en we kijken ernaar. Ook hier kunnen opkomende gedachten afleiden. Observeer die gedachten, neem ze waar, zonder oordeel of irritatie en laat ze los. Ze verdwijnen vanzelf. Keer dan rustig terug naar het object. Vervaagt de innerlijke blik op het voorwerp, open dan de ogen en kijk er dan nog eens naar, maar blijf gedachteloos en geconcentreerd op het voorwerp. Herhaal dit zoveel keer als nodig om de visuele indruk van het object lange tijd vast te houden. Wanneer de concentratie dieper wordt, zul je merken dat het voorwerp een helderder indruk in je bewustzijn nalaat. Blijf inwendig kijken. Hou deze oefening vol, zolang het goed voelt voor jou. Jij alleen bepaalt je tempo. Na afloop kom je langzaam terug en open je rustig de ogen.

d. Meditatie met concentratie op geluid

Deze methode vertoont gelijkenissen met de vorige methodes. We werken hier met geluid. Daarvoor gebruiken we ontspannende achtergrondmuziek, geluiden uit de natuur (kabbelend water, de wind in de bomen, zingende vogels, donder en bliksem, enz.), klankschalen, christalglazen, enz. De meeste van die geluiden zijn op CD te verkrijgen, speciaal met als doel om in de meditatie te gebruiken. Voor we gaan zitten kiezen we wat we graag horen en zetten het geluid op.

We sluiten onze ogen en komen in ontspanning. We laten ons meegaan met het geluid en geven alleen daaraan onze aandacht. We horen, zien en denken niets anders. Het geluid overheerst de hele ruimte. Ook hier kunnen we afdwalen door opkomende gedachten. Zoals in de andere methodes kijken we onbevooroordeeld naar die gedachten. Ze verdwijnen vanzelf.

In deze methode kan de meditatietijd duren, zolang de CD speelt. Je merkt niet eens dat je langer dan een kwartier stilzit. Dat betekent dat je je volledig hebt overgegeven aan het geluid. Op het einde van de CD deint het geluid meestal uit. Voor jou het signaal dat je langzaam terug kan komen en de ogen rustig kunt openen. Blijf nog even in je houding zitten om de daaropvolgende stilte te laten doordringen: een moment van genieten.

e. Meditatie met mantra

Ook deze methode verschilt enkel in vorm met de vorige methodes.

Hier zeggen we een mantra op terwijl we ontspannen met gesloten ogen stilzitten.

Een mantra is een kortvers, meestal in het Sanskriet. Het mag ook een gebed zijn of een affirmatie, bvb `welvaart is mijn geboorterecht', of een enkel woord, bvb. `vrede'. Zolang de meditatiebeoefening duurt, herhalen we de mantra, het gebed, de affirmatie of het enkele woord. De bedoeling is dat we door de woorden steeds te herhalen, de opkomende gedachten uit ons hoofd houden. Worden we toch afgeleid, dan keren we rustig terug naar onze ankerwoorden.

Het is van essentieel belang dat we geloven in de mantra die we gebruiken, opdat een integratieproces kan beginnen. Herinner de constructieve tekst: eerst geloven.

f. Stille meditatie

Meditatie met concentratie kunnen we beschouwen als voorbereiding op de beoefening van stille meditatie, ook wel transcendente meditatie genoemd. Als we werken met concentratie, is de aandacht steeds gericht naar een bepaald onderwerp of de ankergedachte: ademhaling, object, geluid, mantra. In de stille meditatie houden we ons hoofd vrij van alle gedachten. Het hoofd dient leeg te zijn. Uiteindelijk komen we in een toestand van uitsluitend `zijn', vrij van gedachten, gevoelens of zintuiglijke gewaarwordingen. Eer je aan dit stadium komt, heb je al een hele weg afgelegd.

Eerst een woordje uitleg over `transcendente meditatie'. Eerder werd vermeld dat de meditatie verruiming van het bewustzijn bewerkstelligt. De weg daartoe gebeurt door transcendentie, letterlijk door `overstijging'. We overstijgen het alledaagse, het kleine `ikje', ons ego, de materie als doelstelling, de begeerten en behoeften, en de verlangens en verwachtingen, door fijnere denklagen in onze aandacht te brengen. Precies die fijnere denklagen zijn het resultaat van stille meditatie. We overstijgen elk stadium in onze ontwikkeling, waarop we op dat moment zijn, naar een hoger stadium van ons bewustzijn. Herinner de ijsberg die meer en meer aan de oppervlakte komt. Naarmate we meer mediteren, overstijgen we ook de beperkingen die we onszelf hebben opgelegd om te overleven. Deze beperkingen kennen we als oude voorbijgestreefde overtuigingen, weerstanden, onze grenzen, onze beperkingen in ruimte en tijd, en de zelfverdedigingsmechanismen (Zie 4705). De overstijging gebeurt automatisch in de meditatie. We hoeven niet te proberen, noch er een inspanning voor te doen. In de meditatie gebeurt de transcendentie vanzelf zonder dat het nodig is om erover na te denken of je ervan bewust te worden. De nieuwe inzichten (bewustwording) en naderhand de integratie gebeurt vanzelf.

Transcendente meditatie zet een proces spontaan in gang. We weten dat de hele dag door gedachten in ons hoofd razen. We kunnen ze niet stopzetten. Er zijn ook gedachten, waarvan wij ons niet bewust zijn dat we ze denken. Ze zitten in ons onderbewuste of zelfs in het onbewuste. Die laatste gedachten nemen een ijle vorm aan en verfijnen, komen helderder, naarmate we meer mediteren. Hiermee overstijgen we het `dagdenken'. Het bewustzijn wordt nog meer opengemaakt voor nog fijnere stadia van het denken. We weten allen dat dit een eindeloos proces is. Het gaat vanzelf, er is geen moeite voor nodig. Precies zoals de `daggedachten' vanzelf in ons hoofd opkomen.

De gedachten die we bewust denken (die zitten in ons bewuste) nemen een grovere vorm aan.

Tijdens de meditatie gaat onze aandacht eerst naar de grovere vormen van gedachten, en verder, na diepere ontspanning, komen we de ijlere vormen tegen. Op deze weg realiseren we ons dat we een ijlere vorm van denken aangenamer vinden dan de grovere vorm van denken, want ijlere gedachten brengen ons meer tot rust. Zo komen we in nog diepere ontspanning. Het is een vicieuze cirkel. De aandacht wordt vanzelf getrokken naar aangenamere, diepere, ijlere ervaringen: het is de natuurlijke neiging van de geest. We streven immers allen naar prettige momenten - geluk.

Als we er ons van bewust zijn dat we in de fijnere denklagen komen, en we integreren de nieuwe inzichten, dan komen we automatisch in de fijnere gevoelslagen, wat ons empathisch vermogen (zie 7510) verhoogt. Onvermijdelijk uit zich dit ook in de fijnere handelingen of gedragingen. Na verloop van tijd hebben de grovere denkdagen, gevoelslagen of gedragingen geen vat meer op ons. Ik verwijs graag naar de 4 G's uit de opleidingscursus.(Zie cognitieve therapie in 5951) Welke gebeurtenis ons nu komt te treffen, we gaan er met een fijnere, doordachte manier mee om. We hebben en hoger functioneringsniveau (Zie 4850) bereikt.

Enkele kenmerken van transcendente meditatie (T.M.)


Een vervuld bewustzijn is als een mijlpaal te beschouwen
van het groeiproces dat ieder individu meemaakt.
Het is tevens een beginpunt voor een nieuwe levensfase.

Hindernissen bij het mediteren

Tijdens de meditatie komen we ongetwijfeld hindernissen tegen. Je kunt het vergelijken met dezelfde hindernissen die je ontmoet in andere aspecten van je leven. Door meditatiebeoefening krijgen we de gelegenheid om deze hindernissen juist te benaderen, en leren we hoe we deze vaardigheid ook in het dagelijkse leven kunnen toepassen. De opgekomen hindernissen accepteren we als onderdeel van de meditatieoefening. We nemen ze waar en proberen ze te begrijpen. Ze kunnen deuren openen naar nieuwe inzichten. In die fase gebeuren belangrijke veranderingen tijdens de meditatie.

Deze hindernissen kan je tegenkomen tijdens het mediteren

Het effect van meditatie op ons lichaam

De meeste actieve mensen werken (of overwerken) zich in een situatie waarin het lichaam voortdurend op volle toeren draait. Hij neemt onvoldoende rust voor herstel van het lichaam. De geest geeft alleen maar signalen dat er activiteit moet zijn. Maar signalen van rust zijn niet of weinig gegeven. Voor een goed functioneren is het nodig dat de geest minder druk uitoefent op het lichaam en dat de activiteiten worden stilgelegd voor herstel en onderhoud van het lichaam. Het lichaam geeft aan wanneer de druk te hoog wordt. Er treden spanningen op. Dat zijn de signalen om een rustperiode in te lassen. De geest zal zich niet concentreren op de herstelwerkzaamheden van het lichaam. Het is voldoende dat de geest het lichaam zijn werk laat doen, en dat de geest storende signalen van buiten niet doorgeeft. Zoals we weten volgt de geest in de meditatie de natuurlijke neiging naar de ijlere denklagen. Tijdens dit `transcenderen' krijgt het lichaam de rust voor herstel en genezing. Na de meditatie werkt het proces verder tot organisme normaliseert. Maar men ervaart meer: men voelt zich fitter en energieker. Het lichaam functioneert efficiënter, werkt met meer plezier en minder energieverspilling.

Wie begint aan meditatie, begint onvermijdelijk met spanningen in het lichaam. Na verloop van regelmatig mediteren verdwijnen die spanningen. We moeten wel in acht houden dat geen nieuwe spanningen bij komen. Je merkt dat één voor één de oude spanningslagen verdwijnen. Na verloop van tijd heeft spanning geen vat meer op het lichaam. We puren ons uit als het ware.

Langdurige spanningen brengen ons naar de psychosomatische klachten.

Spanningen die niet worden opgevolgd, resulteren in nog meer stresssituaties. Blijft die stress aanhouden, dan zet de spanning zich op het zwakste punt in ons lichaam. Lichamelijke klachten ontstaan, die hun oorsprong hebben in de psyche: de psychosomatische ziekten. We weten nu dat de stabiliserende werking van meditatie de stress doet afnemen. Daarmee gaat ook een vermindering gepaard van alles wat stress met zich meebrengt. Immers meditatie geeft rust, rust voor de geest (psyche) en daardoor ook rust voor het lichaam (soma). En wie twijfelt er nog aan dat rust genezend en versterkend werkt.

We kijken bvb naar het hart, de motor van het lichaam, en tegelijk ook de nummer één van de welvaartsziekten: de hart- en vaataandoeningen. Door te mediteren belast men het hart minder. Er is gebleken na onderzoek dat de hartslag en de ademhaling bij mediterenden rustiger was, ook tijdens de dagactiviteiten. Toch is iemand die mediteert niet minder actief dan een ander. Het hart werkt dus efficiënter met minder energieverlies. Mediteren is dus een uitstekend hulpmiddel om de strijd aan te gaan tegen deze moderne ziekte. Bij de ademhaling zien we hetzelfde verschijnsel: het aantal ademhalingen per minuut is lager. Minder ademhalingen wijzen op minder zuurstofverbruik. Dit op zijn beurt wijst op een meer efficiënt gebruik van de energie.

Deze theorie kunnen we doortrekken naar andere psychosomatische klachten, bvb een maagzweer, rug-, nek-, schouderpijn, hoofdpijn, migraine, ontstekingen, astma, hyperventilatie, slapeloosheid, oververmoeidheid, enz. Al deze klachten zijn meestal een gevolg van opgehoopte spanningen in het lichaam, dat uiteindelijk een signaal van pijn geeft.

Een ander effect op het lichaam is de weerstandsverhoging tegen infectieziekten en allergieën. Door regelmatige meditatie wordt het weerstandsysteem versterkt in ons lichaam.

Uit mijn eigen ervaring kan ik delen dat ik destijds verschillende lichamelijke ongemakken heb kunnen overwinnen: hoofdpijn, rugpijn, allergie, slapeloosheid, oververmoeidheid, blaasontstekingen, hoge bloeddruk. Een kennis uit mijn omgeving heeft met de hulp van meditatie kanker kunnen overwinnen.

Mediteren heeft ongetwijfeld een positieve invloed op onze gezondheid. Het geeft psychosomatische klachten geen kans om te woekeren. Door regelmatige rustperioden in ons hectisch bestaan in te lassen, bevordert de meditatie ook rechtstreeks het normaal functioneren van het hele lichaam.

Dit betekent niet dat we alle ziekten met meditatie kunnen overwinnen. We hebben beslist nog de geneeskunde nodig.

Wat je denkt, gaat door iedere cel van je lichaam.

Mediteren opent een weg naar succes

Meditatie grijpt eerst in op het geestelijk functioneren van elk individu. Het opent als het ware de geest: een verruiming van bewustzijnstoestand. Vervolgens beïnvloedt de meditatie de lichamelijke conditie en geeft een positieve invloed op de gezondheid. Naarmate men meer mediteert, functioneren wij beter. In de eerste plaats op het domein van de geest en van het lichaam. Maar de werking gaat verder. We komen in een groeiend besef van eigenwaarde, wat het zelfvertrouwen verhoogt. Zo komt de betrokkene bij oude patronen die niet meer bij hem horen. Ze worden vervangen door nieuwe ideeën. Als gevolg krijgen we een opener houding in onze contacten in ons dagelijks leven: het gezin, de sociale omgeving, de wereld.

In dat proces is de betrokkene in staat de `hiaten' en blinde vlekken, te ontdekken. Hij integreert de nieuwe inzichten en gaat verder. Neurotisch gedrag verdwijnt en de mediterende functioneert beter. Het geeft een bevrijdend gevoel. De rustpunten geven hem nieuwe energie om de dagtaken aan te kunnen. Hij krijgt een stevige basis van waaruit hij kan handelen: een innerlijke rust vanuit de zelfrealisatie. Hij put kracht en zelfzekerheid uit die innerlijke rust. Hij gebruikt die kracht om zijn doelstellingen te realiseren. De innerlijke vrijheid die hij bekomen heeft, voedt zijn creativiteit. Dat maakt hem mogelijk dat zijn prestaties of projecten succes hebben. Studieresultaten, arbeidsprestaties en arbeidsvreugde verbeteren.

Uit bijgaande grafiek (de Mann-Whitney U test, gemeten door de Personal Orientation Inventory, Journal of Counseling Psychology 19 nr.3 (V.S.1972-) weliswaar verouderd, maar nog zeer toepasselijk) kunnen we uitmaken dat bij de mediterenden helemaal geen negatieve aspecten werden gemeten. Aan de andere kant stijgen in hoge mate de groeiaspecten naar zelfverwerkelijking. (Grafiek 31, blz. 73 uit `Wat is Transcendente Meditatie' van Drs.N.M. Wijngaards)

Wie meditatie beoefent, gaat steeds meer ontdekken welke plaats hij inneemt in de wereld. Er komt een groeiende verbondenheid met al wat is.

Je bent wat je denkt

Welk effect kan meditatie hebben op wereldvlak?

Een Indische wijze formuleert zo een wereldplan:

"Wij achten onszelf pas geslaagd als de problemen van deze tijd aanzienlijk zijn verminderd en tenslotte volledig zijn opgelost, als de onderwijsinstellingen in ieder, land in staat zijn volledig ontwikkelde burgers voort te brengen, als zij die zorg dragen voor de gezondheid in staat zijn om de samenleving tegen leed te beschermen, de leiders van de zakenwereld in staat zijn alle creativiteit op hun gebied te mobiliseren en de regeringen in staat zijn de volledige capaciteiten van hun volk wakker te roepen en de prachtige doelstellingen van hun grondwet te realiseren."

Hoe kan meditatie invloed hebben op de vier aspecten van onze samenleving: nl. onderwijs, gezondheid, economie, politiek?

Laten we één voor één bekijken wat concreet kan gedaan worden.

Het Onderwijs

Alle leerlingen en al het onderwijspersoneel tweemaal een kwartier per dag laten mediteren, zou in het dagprogramma moeten opgenomen worden als een verplichte activiteit. Ik denk dan aan een kwartier 's morgens en een kwartier in de namiddag voor de lessen beginnen. De kinderen zullen rustig en met meer aandacht de lessen volgen. De leraar zal met nog meer geduld en begrip voor de klas staan. De energie in het kinderlichaam kan geventileerd worden gedurende de speeltijd of vlak voor de meditatie. Ik ben ervan overtuigd dat na verloop van tijd de pesterijen en agressie op school en daarbuiten zullen afnemen en naderhand verdwijnen. Het is bewezen dat agressie die niet in het beginstadium wordt aangepakt, voortwoekert in de volwassenheid, en zelfs erger wordt. De scholen die meditatie in hun pakket opnemen, zullen jongvolwassenen afleveren met een diepere en ruimere kennisverwerving, met een hoog niveau van zelfrealisatie, en blakend van zelfvertrouwen. Zij zullen die verworvenheden met een grotere verantwoordelijkheid dragen. De leerlingen zullen als geheel ontplooide individuen de school/ universiteit verlaten. Een solide basis voor onze toekomst.

De Gezondheid

Bijna dagelijks horen we in de media dat ieder voor zichzelf een groot deel verantwoordelijk is voor zijn gezondheid. Velen hebben, zoals eerder gezegd, een te hoog levensritme en een ongezonde levensstijl. We krijgen langs alle kanten te horen dat we aan preventie moeten doen: onthaasten en regelmaat houden. Meditatie is een aangewezen middel om daaraan tegemoet te komen. We hoeven ons niet te verplaatsen en het kost niets. Als kinderen op school en volwassenen meditatie in hun dagprogramma opnemen, zullen veel minder mensen beroep doen op de gezondheidssector. Er zou al onmiddellijk kunnen bespaard worden bij de mutualiteiten en de ziekenhuizen. Nu zijn er bedden en is er geld te kort, waardoor sommige ernstig zieken in de kou staan. Zijn we daar niet allen verantwoordelijk voor? Of is de oplossing van meditatie een utopie? Als iedereen begint te mediteren, kan er verandering komen. Stap voor stap...

De Economie

In sommige bedrijven in Japan beginnen de werknemers en werkgevers hun dagtaak met een kwartier yogaoefeningen en/of meditatie. In de namiddag nemen ze nog een kwartier. Het is inbegrepen in hun dagprogramma. Je zou denken dat met een half uur mediteren, het rendement vermindert. Niets is minder waar. De rendement blijft hetzelfde, of ligt zelfs hoger. De arbeiders werken geconcentreerder, hebben meer energie en kunnen het productietempo beter aan. Bovendien ligt de creativiteit, de betrokkenheid en de werkvreugde hoger, en het ziekteverzuim veel lager.

Als meditatie op bet werk in Japan realiseerbaar is, en alleen maar positieve gevolgen heeft, moet dat toch ook kunnen in onze kontreien. Laat staan er een verplicht item van te maken. Wie kan er baat bij hebben? De werknemers en werkgevers, hun gezin, de bedrijven, de kwaliteit van de producten, de klanten, de hele samenleving.

De Politiek

Een regering heeft invloed op alle aspecten van de samenleving. Het is dus belangrijk dat de leiders van de naties, vandaag de wereldleiders, kunnen denken, beslissen en handelen vanuit een zo hoog mogelijk bewustzijnsniveau, dat uitsluitend ten dienste staat van de samenleving, hun natie en de wereld.

Ik denk daarbij aan de discussie rond het milieu, de luchtvervuiling, het gat in de ozonlaag. Van welk land je ook bent over heel de wereld, we dragen elk een stukje bij tot de vervuiling. Hoog tijd dat op wereldvlak iets hieraan fundamenteels wordt gedaan.

Ook de kloof tussen arm en rijk kan gedicht worden, als de juiste stappen worden gezet op basis van rechtvaardige beslissingen, die een hoger doel dienen en die uiteindelijk de hele mensheid ten goede zal komen.


Als je blijft denken zoals je altijd hebt gedacht,

zal je overkomen wat je altijd overkomt.