overzicht |

5740

DANS- EN BEWEGINGSTHERAPIE

Volgens de 5 Ritmes® van Gabrielle Roth

Eindverhandeling Leen DE VUYST


Doel van deze verhandeling

'Put your psyche into motion and you will heal yourself' (Roth, 1997)

 



In deze verhandeling beschrijf ik de rol en de meerwaarde van dans en beweging in persoonlijke groei en psychotherapie, meer specifiek vanuit de 5 ritmes®.


Gabrielle Roth ontwikkelde de 5 ritmes in eerste intstantie niet als therapievorm. 'Mijn werk is het huwelijk tussen kunst en healing, bedoeld om heelheid te brengen via dans, zang, poëzie, rituelen en meditatie. Ik heb geleerd om door lijden en experimenteren het dagelijks leven te transformeren in heilige kunst.' Roth 1989 Toch zijn heel wat therapievormen geïntegreerd in het 5 ritmes werk en heeft dit werk reeds bij duizenden mensen heling en groei gebracht. Andrea Juhan, psychotherapeute en rechterhand van Roth, maakt na jarenlange studie en ervaring de integratie van het 5 ritmes werk en psychotherapie, met toepassingen in psychiatrie en hulpverlening.

Zelf dans ik reeds 10 jaar de 5 ritmes. Dit werk is voor mij een onmisbare hulpbron in mijn dagelijks leven. Ondertussen ben ik opgeleid tot 5 ritmes® teacher en geef ik het werk door in groepen en individuele sessies, zowel in de vormingssector als in psychiatrische setting.


De bedoeling van deze thesis is een integratie te maken van het 5 ritmes® bewegingswerk en psychotherapie in persoonlijke groeiprocessen. Ik onderzoek daarvoor de therapeutische aspecten van dans en beweging, en in het bijzonder van het 5 ritmes® werk.



Noot: Voor de vlotheid van het lezen laat ik voortaan de ® weg bij de 5 ritmes.


Inhoud

Definities

Danstherapie en Dans- en bewegingstherapie

Dance therapy, or Dance movement therapy (sometimes referred to as choreotherapy), is the psychotherapeutic use of movement (and dance) for emotional, cognitive, social, behavioural and physical conditions. It is a special form of creative therapy.

Dance therapy is based on the premise that the body and mind are interrelated. Mental and emotional problems can result in muscle tension and constrained movement patterns compounding the original condition. Conversely, the state of the body can affect mental and emotional wellbeing both positively and negatively.

The name Dance movement therapy is more precise, because this form of therapy is not about achieving defined forms of dance. Even standing still is considered a dance. Among therapists there is still a debate whether music should be used.

Dance therapy can be applied to all form of psychic and psychosomatic disorders. Through the experience in movement and dance, patients are not only touched physically but also emotionally, mentally and spiritually.

Marian Chace is one of the founders of modern dance therapy. Sandra Reeve's work with eco-somatics has developed its environmental/ecological aspects.(Wiccipedia)


Groepstherapie

Group therapy is a form of psychosocial treatment where a small group of patients meet regularly to talk, interact, and discuss problems with each other and the group leader. (Encylopedia of Medicines)


5 ritmes®
Bewegingsmeditatie ontwikkeld door Gabrielle Roth met als doel het bevrijden van lichaam, hart, geest en ziel.

Dans en beweging
Elke actie of impuls ervaren in het lichaam, of die van buitenaf zichtbaar is in een duidelijke beweging of niet. Ook elke verandering in denken of voelen en de respons van het lichaam op die veranderingen, wordt gezien als dans en beweging.

Groep
Een verzameling van drie of meer individuen die samenzijn voor een gemeenschappelijk doel.

Open floor
Vorm van groepsbewegingstherapie gegroeid uit het werk van de 5 ritmes. Het is een integratie van verschillende therapeutische vormen ; Gestallt open-seat (Price), 5 ritmes (Roth), ritueel theater (Roth), psychodrama (Moreno), Integrative body psychotherapy (Rosenberg) e.a.

Onderliggende humanistische theorieën

Freud Sigmund : psycho-analyse, persoonlijkheidstypes
Maslow Abraham : de mens is in essentie goed, wat is ons creatief potentieel als mens ?
Rogers Carl : cliëntgericht Empathie
Reich Wilhelm : somatic psychology

Aanleunende therapieën

Karakterstructuren van Wilhelm Reich / bio-energetica
Psychodrama van J.L.Moreno
Authentiek bewegen van Mary Whitehouse
Body mind centering van Bonnie Bainbridge Cohen
Pessotherapie van Albert Pesso en Diane Boyden Pesso :basisbehoeften
Familieopstellingen van Burt Hellinger
Integrated Body Psychotherapy (IBP)
Groepspsychotherapie
Groeigroepen

Danstherapie

Wat is danstherapie?


'Movement is a healing force. Everybody knows that when you move, you feel better. That's why so many people exercise and take care of their bodies'

Vivien Marcow Speiser, ADTR, docente danstherapie.


'Danstherapie is een vorm van psychotherapie die beweging gebruikt voor het bevorderen van sociale, cognitieve, emotionele en fysieke ontwikkeling van individuen. Danstherapeuten werken met mensen met alle soorten emotionele problemen, intellectuele gebreken en levensbedreigende ziektes. Ze werken vaak in psychiatrische klinieken, verzorgingscentra, mentale gezondheidscentra, gevangenissen, scholen en private praktijken. Ze werken met alle leeftijden, in groep en individueel. Sommigen zijn betrokken in onderzoek. Danstherapeuten helpen mensen in het ontwikkelen van communicatievaardigheden, positief zelfbeeld en emotionele stabiliteit.'(Definitie uit de Encyclopedia of Alternative Medicine)


Het gebruik van dans als therapeutisch middel komt voort uit de idee dat het lichaam en de geest volledig geïntegreerd zijn. De onderliggende theorie is dat lichaamsbeweging de innerlijke toestand van de mens weerspiegelt, en dat door het lichaam te bewegen in een therapeutische setting, een helingsproces op gang komt. Inwendige conflicten en thema's komen uit het onbewuste naar het bewustzijn van de cliënt, en komen tot uiting op alle niveaus; fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel. Danstherapie zoekt naar volledige integratie van lichaam en geest en brengt harmonie tussen alle niveaus van de mens.


Ontstaan


Danstherapie heeft haar wortels in moderne dans, met pioniers sinds 1920 als Isadora Duncan, Martha Graham en Doris Humphrey. Hun werk legde de basis voor expressieve dans, waar spontaneïteit, creativiteit en individualiteit toegelaten werden. Daarnaast was het werk van Rudolf Laban zeer bepalend op het vlak van bewegingsanalyse binnen het artiestenmilieu. Zijn technieken stelden de dansers in staat om te begrijpen hoe hun lichaam werkte om hun innerlijke zijn tot uitdrukking te brengen. Hij werkte ook met industriële arbeiders tijdens de wereldoorlog om meer efficiëntie te bekomen op het werk.

In die periode, rond de tweede wereldoorlog, werd het werk van psychoanalytische filosofen populair, waaronder Sigmund Freud en zijn aanhangers, Alfred Adler, Carl Jung en Wilhelm Reich. Hun werk beïnvloedde in sterke mate het begrip van de geest en de emoties en de verschillende niveaus van bewustzijn.

Deze drie domeinen; moderne dans, bewegingsanalyse en psychoanalyse, vormden de basis voor danstherapeutische processen.

Marian Chace wordt beschouwd als de grondlegster van de danstherapie in de Verenigde Staten in de jaren 1940. Als hedendaags danser begon ze les te geven nadat ze haar carrière als danser bij de Denishawn dance company in 1930 opgaf. In haar lessen merkte ze dat haar leerlingen meer interesse hadden in de emoties die ze uitdrukten tijdens het dansen (eenzaamheid, verlegenheid, angst, ...) dan in de techniek van hun bewegingen. Ze ging hen meer en meer aanmoedigen om vrij te bewegen in plaats van de techniek te volgen.

Dokters uit haar gemeenschap begonnen patiënten te sturen, mensen met bewegingsproblemen, antisociale kinderen and psychisch zieken. Chace werd staflid van het rode kruis in het St. Elizabeth Hospitaal. Ze was de eerste danstherapeute die werkte voor de overheid. Ze werkte er met de emotioneel gestoorde patiënten en leerde hen opnieuw contact maken met anderen via dans, via ritmisch bewegen. Dit resulteerde in een gevoel van welbevinden en ontspanning.

Chace studeerde psychiatrie en ontwikkelde behandelingen voor haar patiënten, die door veel aanhangers gevolgd werden.

Ook andere dansers startten met danstherapie in de jaren 1940, waaronder Trudi Schoop en Mary Whitehouse. Whitehouse werd latern een Jungiaanse analyst. Ze ontwikkelde een proces, genoemd 'movement in-depth', een uitwerking van dans, beweging en dieptepsychologie.Daaruit ontstond het authentiek bewegen. In deze methodiek dansen patiënten hun gevoelens uit rond een innerlijk beeld, meestal een beeld dat hen hun verleden helpt begrijpen of hedendaagse moeilijkheden.

In 1966 werd de American Dance Therapy Association (ADTA) opgericht en kreeg danstherapie een formele organisatie.


Toepassingen


Danstherapie is zinvol bij een grote variëteit van patiënten, van psychiatrische patiënten tot zwaar zieken tot eenzame ouderlingen. Danstherapie is vaak een eenvoudige weg om emoties uit te drukken, ook wanneer iemands ervaring zo traumatisch is dat de persoon er niet kan over praten. Het wordt vaak gebruikt bij slachtoffers van verkrachting of seksueel misbruik en incest. Het kan ook mensen met fysieke gebreken helpen om hun zelfbeeld te verbeteren en evenwicht en coördinatie te leren.

Danstherapeuten werken ook met chronisch zieken en mensen met een levensbedreigende ziekte om hen te leren omgaan met pijn, doodsangst en veranderingen in hun lichaamsbeeld. Velen ervaren danstherapie als een weg naar ontspanning, een manier om hun pijn voor even niet te voelen, en om hun gevoelens rond taboe-onderwerpen te uiten.

Voor danstherapie hoeft men niet te kunnen dansen, het is een vorm van bewegen. De nadruk ligt op vrij bewegen en het uitdrukken van iemands ware emoties. De hele persoon is betrokken in de behandeling i.p.v. enkel de woorden of de uitdrukking van gedachten. In danstherapie komen de taal, de woorden en de gedachten samen met de bewegingen, en is er de fysieke beweging met zijn herinneringen en associaties die naar boven komen. Er dienen zich meer lagen aan waarmee je aan de slag kan.

Kinderen die het moeilijk hebben om stil te zitten tijdens traditionele psychotherapie-sessies hebben veel baat bij vrij bewegen in therapie. Zelfs ouderen en rolstoelpatiënten kunnen deelnemen aan danstherapie. Zij hoeven enkel te bewegen op gelijk welke manier op het ritme van de muziek.

Danstherapie wordt zowel individueel als in groep toegepast. In individuele therapie zorgt de therapeut voor een veilige plek om emoties te uiten. Groepswerk biedt dan weer de ondersteuning van de groep, bevordert communicatieve vaardigheden en leert omgaan met fysieke grenzen (een vaardigheid die cruciaal is bij slachtoffers van seksueel misbruik)


Danstherapie is ooit ondergewaardeerd geweest en werd bestempeld als een behandeling om 'zich goed te voelen'. Onderzoek heeft echter uitgewezen dat danstherapie een effectieve methodiek is om mensen met psychische problemen te helpen.

Een studie uitgevoerd voor de ADTA in 1996 concludeerde dat dans- en beweginstherapie de functionele mogelijkheden van ouderen verbeterde, bij neurologische schade als gevolg van een beroerte of hersenschade. De deelnemers met een gemiddelde leeftijd van 74 jaar rapporteerden verbeteringen in gemoedstoestand, sociale interactie, fysieke mogelijkheden en energieniveau. Leeftijd is geen belemmering om te dansen. Zelfs oogbewegingen of kleine gebaren zijn voldoende om er expressie aan te geven.

In 1999 werden 21 universiteitsstudenten onderzocht. Nadat ze vier tot vijf danstherapiesessie binnen de twee weken kregen, verminderde hun examenangst aanzienlijk. Dit werd gemeten met de 'Test Anxiety Inventory'. Achteraf beschreven de studenten hun danservaring als positief en zouden ze zelfs psychologische inzichten gekregen hebben. De onderzoekers besloten dat danstherapie een gepaste behandeling zou kunnen zijn voor studenten met examenangst.

De ADTA (American dance therapy association)geeft de resultaten weer van een andere studie in 1999. Danstherapeute Donna Newman-Bluestein boekte succes met danstherapie bij hartpatiënten. In een cursus stressvermindering werden deelnemers technieken aangeleerd om te ontspannen, om zich meer bewust te worden van hun lichaam, om zich uit te drukken, hun creativiteit te stimuleren en empathie te vergroten. De danstherapeutische technieken hielpen de patiënten om te gaan met stresserende emoties zoals angst, hun zelfbewustzijn vergrootte, ze konden zich meer ontspannen en zich emotioneel aanpassen aan hun situatie als hartlijder.


Scholen binnen danstherapie


Authentiek bewegen komt voort uit de Jungiaanse analyse waarbij mensen werken met beelden in hun gedachten en dromen om betekenis in hun leven te brengen. In plaats van de patiënt te vragen om emoties te dansen, wordt er gevraagd om te bewegen wanneer hij of zij innerlijke impulsen voelt. De bewegingen worden bepaald door de patiënt en de therapeut is een non-critische getuige ervan. De bewegingen worden verondersteld uit een diepe laag van de patiënt te komen.

In de Freudiaanse techniek werken danstherapeuten met patiënten om gevoelens bloot te leggen die diep in het onderbewuste zitten door deze gevoelens uit te drukken in de dans.

In de object-relatie-techniek helpt de therapeut de patiënt zijn problemen te onderzoeken door de primaire relaties met de ouders te onderzoeken. Emoties worden in een concrete, fysieke manier uitgedrukt. Als voorbeeld kan een patiënt zijn angst om zich te binden uitwerken door herhaaldelijk dichter en verderweg te dansen van de therapeut.

Soms worden andere therapievormen geïntegreerd zoals kunst en drama. Danstherapeuten bespreken ook steeds wat er gebeurt in de danssessie in gesprekstherapie. Ze gebruiken vaak ook visualisaties. Bijvoorbeeld, de therapeut kan de patiënt vragen om zich een mooi en vredevol strand voor te stellen waarop ze dansen.

In een andere techniek spiegelt de therapeut de bewegingen van de patiënt terwijl deze belangrijke emoties uitdrukt. Dit is vooral krachtig in individuele therapie.

Vanuit welke stromingen therapeuten ook werken, de onderliggende waarde van danstherapie is gemeenschappelijk. Wanneer mensen dansen, drukken zij betekenisvolle emoties uit. Een vuist vol kwaadheid door de lucht of een hoofd gebogen in schaamte, het heeft diepe betekenis voor een danstherapeut. Via danstherapie zijn patiënten meer in staat om pijnlijke en beangstigende emoties uit te drukken. Na die ervaringen kunnen ze vrijer over hun gevoelens praten en valt de muur weg die ze opgetrokken hadden naar andere mensen toe. Ze kunnen verderleven in een psychisch gezonder leven.

Bespreking van de 5 ritmes® van Gabrielle Roth 

Oorsprong

Gabrielle Roth observeerde duizenden dansende mensen. Ze zag hoe mensen nauwelijks ademden, hoe angstig ze waren om vrij te durven dansen zonder vaste pasjes. Ze zag ook hoe weinig connectie mensen hadden met hun lichaam en hoe moeilijk het is om contact te maken met anderen. Door te dansen zag ze dat die 'bevroren' lichamen gingen smelten en dat emoties begonnen te stromen.Op dat moment had haar werk nog geen vaste structuur. Enige tijd later bracht ze percussie in haar werk. Ze ervaarde het trance-effect van lange drumsessies en werkte sindsdien met live drummers. Samen met haar echtgenoot Robert Ansell richtte ze Raven Recordings op en produceerde tot op heden 14 cd's voor dans, meditatie en massage. In observatie van al die dansers ontdekte Roth dat mensen in patronen gingen dansen, dat lichamen heel spontaan in verschillende ritmes terechtkwamen, en dat die ritmes een soort golfbeweging vormden. Ze legde die ritmes vast in de 5 ritmes flowing, staccato, chaos, lyrical en stillness. 'Energy moves in waves. Waves move in patterns. Patterns move in rhythms. A human being is just that; energy, waves, patterns, rhythms. Nothing more. Nothing less. A dance.'Roth


Inhoud, het gebeuren


De 5 ritmes is een dansmeditatie dat bestaat uit beweging. De kern van dit werk is het herenigen van de menselijke ziel en het lichaam. Het gaat ervan uit dat in wezen iedereen liefdevol, vreugdevol, extatisch en vrij is. In realiteit zijn we als mens vaak niet meer vrij maar beperkt, leven we niet vanuit onze vreugde, maar vanuit onze pijn, houden we ons in i.p.v. ons te vrij te bewegen.

De dansmeditatie bestaat uit het dansen van 5 ritmes die zich spontaan aandienen van zodra we ons lichaam in beweging zetten : flowing, staccato, chaos, lyrical en stillness. Elk ritme brengt een specifieke bewegingskwaleit mee en brengt een eigen bewustzijn. De danser wordt uitgenodigd om te luisteren naar innerlijke impulsen om te bewegen en die bewegingen te volgen. Door de bewegingen te volgen kom je vanzelf in andere ritmes terecht en creëer je een stroom van ritmes, een golf. Het ene ritme volgt het andere op, de ene impuls komt na de andere, de ene beweging volgt de andere op. Essentieel daarin is de adem. Het lichaam is het huis van ons onbewuste en de adem is het licht dat helpt om het onbewuste bewust te maken.

Elk ritme heeft een eigen kwaliteit.

FLOWING is vloeiende, ronde, ontvankelijke, continue beweging. Het haalt onze vrouwelijke, ontvangende natuur naar boven.

STACCATO is ritmisch, hoekig, met duidelijke vorm. Het is het ritme van het hart en de uitdrukking van wat er in het hart leeft. Het haalt de mannelijke natuur in ons naar boven. CHAOS is ongecontroleerde beweging, de top van de golf, het lossen van de energie die in flowing en staccato opgebouwd is. Het is het bevrijde wilde kind in ons, het oplossen van alle structuren en patronen in ons en een overgave aan wat er is in het moment.

LYRICAL is de beweging die komt na de chaos. Lichte, vrije dans zonder inspanning. Als een trance.

STILLNESS is de rustige plek waarin je terechtkomt. Het is een moment van integreren en regenereren, van rusten, voelen, wachten op impulsen. Het is het moment waarop lichaam, hart, geest en ziel verenigd zijn.

De ritmes vormen een golf en dat is de meditatie. Elke golf is anders, soms komt een ritme duidelijker naar voor in de dans. De ene golf is kort, de andere is lang. De oefening is om telkens opnieuw in het moment aanwezig te blijven, om toe te laten wat er zich aandient, dat in beweging te brengen en te laten wegebben in een nieuwe beweging, een nieuw gevoel, een nieuwe gedachte.

Roth beschrijft het 5 ritmes werk als een filosofie, een perspective, een oefening : filosofie : energie beweegt in golven, golven bewegen in patronen. Patronen kunnen ook ritmes genoemd worden. Energie is beweging, beweging is energie. Bewegen is onze natuur. perspective : de 5 ritmes gebruiken als een manier om te kijken en te begrijpen. Het kan een taal zijn om ervaringen uit te drukken en te beschrijven. practice : een praktische manier om iemands ervaring met en begrip van deze filosofie te verdiepen is het dansen.

Roth beschijft de ritmes als veel meer dan dans. De dans is een beginpunt, een manier om de deur te openen naar verschillende lagen van het zelf.


De verschillende dimensies van de ritmes kunnen omschreven worden als volgt.

Flowing : lichaam, angst, zijn, geboorte, moeder

Staccato : hart, kwaadheid,liefhebben, kindertijd, vader

Chaos : geest,verdriet, weten, puberteit, deelgenoten

Lyrisch : ziel, vreugde, zien, volwassenheid, maatschappij

Stilte : spirit, mededogen, genezing, dood, universum


De waarde, zingeving


Dans of beweging is een universele nood en verlangen van de menselijke psyche en het menselijk fysieke lichaam. Doorheen de geschiedenis van volkeren kunnen we zien dat bijna alle culturen gedanst hebben en nog dansen, van dansrituelen tot dansfeesten. Het lijkt alsof dans een natuurlijk aspect van de mens is. De 5 ritmes laten een dans ontstaan die niet gebonden is aan techniek en waar fysieke conditie noch voorkomen belangrijk zijn.

‘Mensen leren via de kracht van hun eigen bewegingen. Ze leren dat ze kunnen veranderen, dat ze doorheen situaties kunnen geraken. En diep vanbinnen weten ze ook hoe, hoe ze de uitdagingen van het leven niet als een excuus hoeven te zien, maar wel als een kans om te leren en te groeien. Het 5 ritmes werk biedt mensen de fysieke ervaring van de verandering.’ (Ya’acov Darling Khan, interview, 25 juli 2002)

De 5 ritmes zijn een dansmeditatie die ons helpt onze volledige aandacht in het nu te brengen. De dansers zijn gefocused op wat er zich in hun lichaam afspeelt, moment na moment, welke lichaamsdelen willen bewegen en met welke bewegingskwaliteit zich dat aandient. Ze worden getraind in het zich bewust zijn van de anderen in de groep, van wat er zich rondom hen afspeelt, moment na moment. De dansmeditatie herinnert ons aan het nu.

‘Word de dans. Dat is de meditatie. Dans zo diep dat je vergeet dat je aan het dansen bent en dat je voelt dat je de dans bent. Het onderscheid vervalt. Wanneer je nog onderscheid ervaart tussen jezelf en je dans, dan is het een goede en gezonde oefening, maar geen meditatie. De danser moet verdwijnen tot enkel de dans overblijft.’ (Osho – Rashneesh, 1973) 

Gabrielle Roth ontwikkelde de 5 ritmes als een vorm van meditatie en spirituele oefening. meditatie


De dansers worden uitgenodigd om verantwoordelijkheid te nemen over hun eigen proces, om met mededogen te kijken naar hun eigen gewoontepatronen en deze van anderen. Er wordt gevraagd om de beweging van de adem te volgen, de impulsen in het lichaam, de aandacht en het bewustzijn, en om open te komen naar de anderen en naar een levenskracht die ons beweegt. In opvolging van sjamanistische tradities worden de dansers gemotiveerd om dit proces te vertrouwen en ‘als persoon’ ‘uit de weg te gaan’.

‘ Zweten is bidden. Zweet is heilig water dat je verleden ontlast, dat je lichaam en je ziel zuivert. Zweten is een oude en universele vorm van zelfgenezing, in de sporthal, de sauna of de zweethut. Ik zweet op de dansvloer. Hoe meer je danst, hoe meer je zweet. Hoe meer je zweet, hoe meer je bidt. Hoe meer je bidt, hoe dichter je bij extase komt. (Roth, 1997)

Het verdwijnen in de dans kent zijn oorsprong in de extasedansen van de Soefi’s. ‘Lichaam en geest zijn zo intens bezig met activiteit, de hersengolven zijn zo 'entrained' door de krachtige ritmes, dat het gewone zelf achterblijft en een hoger bewustzijn ontstaat. (Nachmanovitch, 1990)

Het gebruik van een fysieke activiteit als weg naar spiritueel bewustzijn kent vele vormen, o.a. Tai chi.


‘Het 5 ritmes werk neemt je mee naar een plaats voorbij het lineair denken naar het meer abstracte, poëtische, naar de rechter hersenhelft. Naar de plaats waar men zoekt naar verbinding, zingeving, eenheid. Ik heb die ervaringen telkens opnieuw gehad, waar Ya’acov verdween, waar er enkel nog beweging was, voelen, gelijk vanwaar dat kwam, het kwam gewoon door mijn lichaam. Het is een plaats van open hart, open energie en aandacht. Het is een gevoel van iets heiligs. Ik hou van dit spiritueel werk omdat het mensen een manier geeft om zich te verbinden met datgene wat heilig is voor hen. Hun dans kan hun gebed worden.’ (Ya’acov interview, 25 juli 2002)


Shape shifting


Het 5 ritmes werk nodigt de danser uit om zijn identiteit te heroriënteren, om het beeld dat hij van zichzelf heeft te herbekijken. De dans is een manier om de sjamanistische praktijk van shape shifting te leren: niet vasthangen aan of blijven steken in de verschillende gevoelens of geestestoestanden die we ervaren in onszelf. Roth nodigt ons uit om onze ego-karaktertrekken te leren kennen, te voelen, uit te drukken en dan los te laten. Op die manier leren we flexibel omgaan met onze persoonlijkheid.


Sjamanisme


Roth benoemt het 5 ritmes werk ook wel als sjamanistisch werk. Roth definieert sjamanisme als volgt : ‘het is de transformatie van culturele en persoonlijke neuroses in creativiteit – and that is indigenous to culture’ (roth interview, 7 augustus 2002) ‘Indien we de 5 ritmes naar Afrika zouden brengen, zou het een heel ander doel hebben. Deze 5 ritmes zijn ontwikkeld uit de westerse neurose en hoe deze te genezen. Hoe mensen terug in hun lichaam dat ze zolang genegeerd hebben te brengen. Tweeduizend jaar geschiedenis van spirituele en fysieke afscheiding. Afrika of China zouden hier geen nood aan hebben.’ (Roth interview, 7 augustus 2002)

Er is een vreugdevolle vrijheid in het improvisatiespel van de 5 ritmesdans. Het gebruik van muziek van over heel de wereld en het openen van het lichaam in elk ritme creëert een bevrijdend klimaat voor het lichaam, het hart, de geest en de ziel. Aandacht voor de ziel is traditioneel sjamanistisch werk in primitieve culturen. Zie ook 'The Alley’s secret' van Arnolf Mindell.


Tribal effect


De 5 ritmes heeft een wereldwijds ‘tribal-effect’. Mensen die een tijdje de ritmes dansen voelen zich vaak deel van een gemeenschap. Het is een plaats waar mensen dezelfde waarden delen, in een taal die niet-verbaal is. Roth omschrijft dat als ‘ mensen ontmoeten elkaar op de dansvloer op een diepe en echte manier. Ze maken fundamentele connecties. Ze ontmoeten mekaar niet voor het eerst in een maatschappelijke context. Mensen komen in contact met het beste uit zichzelf. Er is een opwinding, vreugde en passie om dit te delen. Je ontmoet dus mensen die jou de ruimte laten om spontaan te zijn, om buitensporig te zijn, om op de grens te leven van waar je je nu bevindt. Die mensen laten je niet alleen de ruimte, ze inspireren je ook.’ (Roth, interview August 7, 2002)


Hoe we in relatie staan tot anderen is bepaald door de hechtingspatronen die we terugvinden in ons prille relatiegedrag als kind. De menselijke geest ontwikkelt zich volgens deze prille relaties en hechtingspatronen (Juhan). Het hoort bij onze menselijke natuur om anderen te gebruiken om onze emoties te ordenen. Het is dan ook een belangrijke taak als therapeut om de cliënten te helpen zoeken naar ondersteunende en voedende gemeenschappen (gezin, familie, vrienden, …) waar zij met hun emoties op een gezonde en productieve manier terechtkunnen.

Neuroloog Alan Shore beweert dat de prille interactie tussen moeder en baby zorgt voor de synchronisatie van prikkels in het zenuwstelsel en integratie in het zenuwstelsel. Dit is een fundamentele vaardigheid om te komen tot volwassen relaties (Juhan).

In de dans leren mensen opnieuw om op een eenvoudige, nonverbale manier hun emoties te leven en te reguleren in contact met anderen. Op zo’n betekenisvolle manier samenzijn met anderen heeft verrijkende effecten op ieders persoonlijkheid.


Ritueel Theater

Binnen de 5 ritmes wordt ritueel theater gebruikt, als korte oefening of als sessie-vullende methodiek.
Het gebruik van theater voor heling kent zijn wortels in dramatherapie en psychodrama en gaat zelfs terug tot de oude Griekse theaters. Het is vooral heilzaam bij traumaverwerking.
Individuen kunnen kleine of grote traumatische gebeurtenissen simuleren, met de groepsleden als ondersteunende getuigen.
Trauma-expert Bessel van der Kolk verklaart de werking als volgt. Wanneer een cliënt in gesprekstherapie zijn verhaal doet, is vooral de frontale hersenkwab in werking. Het is mogelijk om een zicht te krijgen op de impact van het trauma op de cliënt en hoe het trauma zijn gedrag gevormd heeft. In gesprekstherapie wordt echter het zenuwstelsel niet geactiveerd zoals tijdens het trauma zodat je niet in staat bent om de gevoelens te herbeleven. De lagere hersendelen, die de herinnering van het trauma stockeren, worden niet geactiveerd. Dit is de reden waarom mensen het getraumatiseerd gedrag blijven herhalen ook al 'weten zij beter'. Bij elk trauma is het lichaam in een hoge staat van arousal en de bewuste geest kan enkel tot bij die ervaring komen wanneer een gelijkaardige toestand wordt gecreëerd. Theater kan opzettelijk deze toestand van arousal in het zenuwstelsel spiegelen in een setting die de ervaring simileert en nadien reorganiseert. Het helpt de cliënt vastgezette traumapatronen los te maken en te veranderen in creatieve processen.(Van der Kolk, Traumatic stress: the effects of overwhelming experience on mind, body and society'. psychodrama

Open Floor van Andrea Juhan

Open Floor is een vorm van groepsbewegingstherapie gegroeid uit het werk van de 5 ritmes. Het is een integratie van verschillende therapeutische vormen ; Gestallt open-seat (Price), 5 ritmes (Roth), ritueel theater (Roth), psychodrama (Moreno), Integrative body psychotherapy (Rosenberg) e.a.

Het is een collectief gebeuren waarbij mensen mekaar ondersteunen, waarbij alle aspecten van de mensheid geëerd worden.

Alle deelnemers zijn continu actief betrokken bij het gebeuren en plaatsen zich in een van de vier posities:
De cliënt danst, beweegt, spreekt en drukt zich uit. De ondersteuners bevinden zich bij de cliënt op de open floor en geven hun bewegingen en stem als steun. De getuigen observeren. Het venster is de plaats waar men naartoe gaat om meer afstand te nemen van het gebeuren. Er is een continu verloop van de ene naar de andere plek, cliënten nemen een voor een hun plaats in op de open floor, de anderen verschuiven van plaats volgens hun eigen aanvoelen.

De cliënt wordt aangemoedigd om zijn ervaringen van dat moment tot uitdrukking te brengen, in vorm, ritme en geluid. Zelfs de ervaring van disconnectie of dissociatie heeft een uitdrukking en krijgt aandacht in de Open Floor. De focus ligt bij wat er zich aandient op dat moment, wetende dat wat naar boven komt een wezenlijk deel is van vroegere ervaringen. Open Floor exploreert vroegere ervaringen en onbewuste en bewuste herinneringen. De nadruk ligt op belichaming. De cliënt wordt tevens uitgenodigd adem, stem en woorden te gebruiken die zijn ervaring bekrachtigen en verduidelijken. Door het gebruik van woorden, door het benoemen van een beweging of gebaar wordt de poort geopend naar cognitieve processen. Het gebruik van woorden helpt gegevens uit het onbewuste te integreren.

Cliënten oefenen in eerlijkheid, kwetsbaarheid en openheid. De cliënt ontdekt innerlijke bronnen waaruit hij kracht kan putten om open en kwetsbaar te zijn, zeker op momenten waar het leven beangstigend en intens is.

Het werken met de 5 ritmes biedt de cliënten de kans om gevoelens en emoties fysiek uit te drukken. Het vergroot hun bewegingsvocabularium. En dit biedt de kans om patronen van dissociatie, afscherming, vlucht of onderdrukking van gevoelens om te buigen in constructieve gedragspatronen. (Juhan, A., 2003)

Ritmes, beweging en hersenfuncties

Huwelijk tussen psychologie en biologie

Effect van bewegen op ons denken en voelen

Mensen die al een tijdje dansen, geven vaak aan dat ze zich goed voelen in de dans, dat ze ‘het’ missen wanneer ze een tijdje niet meer komen dansen zijn. Dat doet me zoeken naar de waarde van de dans. Wat brengt bewegen in groep teweeg in ons lichaam ? Welk effect heeft het op ons denken, op onze emotionele toestand en op onze fysieke gezondheid ?


Emoties


In de praktijk merk ik dat er zeker bij beginnende dansers schaamte of oordeel zit op het beleven van emoties. ‘Ik word zo emotioneel’ is een uitspraak die vaak terugkomt wanneer iemand verdriet voelt opkomen. Hebben we hier in onze westerse opvoeding niet geleerd om kwaadheid te onderdrukken, angst weg te denken, verdriet te overmeesteren en vreugde te matigen ? Dan wordt het tijd om een cultuur te installeren waarin emoties mogen geleefd worden. Emoties vormen een belangrijk deel van onszelf. Ook al worden ze niet tot uitdrukking gebracht, ze leven binnenin ieder van ons. Ze geven kleur aan ons leven, en meer nog, ze zijn fundamentele oriëntatiepunten die ons helpen om keuzes te maken op basis van wat we echt belangrijk vinden. Het komt erop aan een evenwicht te vinden tussen emotie en verstand.


Wetenschappers benoemen dit met de term ‘emotionele intellegentie’ (Servan-Schreiber, 2005) EQ ligt aan de basis van zelfbeheersing en sociaal succes. Het wordt gemeten aan de hand van vier parameters : - de aanleg de eigen emotionele toestand en die van anderen te herkennen - de aanleg het natuurlijke verloop van emoties te begrijpen - de aanleg om redelijk over de eigen emoties en die van anderen na te denken - de aanleg de eigen emoties en die van anderen te sturen Daniel Goleman – wetenschapsjournalist van de New York Times die de term EQ mee beroemd maakte- beweert dat de beheersing van de emotionele intelligentie een betere garantie voor succes in het leven is dan het IQ. Onderzoek bij kinderen in een arme buitenwijk in Boston wees uit dat niet hun IQ hun succes als volwassene voorspelde, maar hun gave om in de loop van hun moeilijk kinderjaren hun emoties te controleren, hun frustratie te beheersen en samen te werken met anderen. (Servan-Schreiber, 2005)gevoelens


Verwerken van emoties via het lichaam


In de universiteit van Pittsburgh in de VS wordt onderzoek gedaan naar het effect van lichaamsgerichte methodes bij de behandeling van depressies, angsten en stress. Dr. David Servan-Schreiber verzamelt de diverse onderdelen van dat programma in zijn boek ‘Uw brein als medicijn’.

Waarom lichaamsgerichte methodes voorrang krijgen op taalgerichte methodes wordt verklaard als volgt.

Midden in de hersenen bevindt zich het emotionele brein, het lymbisch systeem, als een hersenstelsel binnen de hersenen. Het emotionele brein functioneert onafhankelijk van de neocortex (het deel van de hersenen dat zorgt voor de taal en het denken). Zie ook 'De biologische basis van het gedrag'  De taal heeft er slechts een beperkte invloed op. Je kunt niet een emotie opdragen sterker te worden of te verdwijnen zoals je je geest kan opdragen te spreken of te zwijgen. Het emotionele brein controleert alles wat ons psychologisch welbevinden en grotendeels de fysiologie van het lichaam regelt : de hartfunctie, de bloeddruk, de hormonen, de spijsvertering en het immuunstelsel.

Pijnlijke ervaringen uit het verleden kunnen zich onuitwisbaar vastzetten in het emotionele brein. Hierdoor gaat het emotionele brein slechter functioneren en treden er emotionele storingen op. Zelfs na jaren kunnen deze ervaringen het gevoelsleven en het gedrag van mensen blijven controleren. De psychotherapeut helpt cliënten hun emotionele brein te herprogrammeren zodat het wordt afgestemd op het heden i.p.v. te blijven reageren op situaties uit het verleden. Hiervoor gebruiken we best methodes die op het lichaam inwerken omdat we zo rechtstreeks het emotionele brein beïnvloeden, eerder dan te werken met taal en denken.

Antonio Damasio – Amerikaans arts en onderzoeker- beschrijft onze emoties als de bewuste beleving van een omvangrijk geheel van fysiologische reacties die voortdurend de activiteit van de biologische systemen in het lichaam bewaken en deze afstemmen op de dwingende prikkels vanuit de interne en externe omgeving. Het emotionele brein staat dus in een nog intiemer contact met het lichaam dan met het cognitieve brein. Dat is dan ook de reden dat het dikwijls eenvoudiger is tot de emoties door te dringen via het lichaam dan via de taal.’ (Servan-Schreiber, 2005)

Het emotionele brein bezit natuurlijke mechanismen voor zelfgenezing. Het zijn aangeboren vermogens om evenwicht en welbevinden te herstellen. Herstel van hersencellen


Het emotionele en het cognitieve brein ontvangen de informatie van buitenaf zo goed als tegelijkertijd. Ze kunnen samenwerken of concurreren. Als ze samenwerken, ontstaat er een harmonie’ ik ben waar ik wil zijn in mijn leven’. Het emotionele brein geeft de richting aan van wat we willen met ons leven en het cognitieve brein helpt ons op die weg zo verstandig mogelijk vooruit. Het cognitieve brein controleert het vermogen om emotionele reacties te matigen voordat ze te extreem worden. Wanneer deze contrôle echter te vaak gebeurt, verliest men het het contact met de noodkreten van het emotionele brein. Het wordt moeilijker om beslissingen te nemen als men geen contact meer heeft met wat men voelt. Het verstikken van emoties heeft ook gevolgen op de gezondheid omdat men de alarmsignalen uit het lymbisch systeem niet meer opmerkt. Het emotionele brein is nauw verbonden met het lichaam waardoor er lichamelijke problemen ontstaan : vermoeidheid, hoge bloeddruk, infectieziekten, hartkwalen, ingewandsklachten… Uit onderzoek van de Berkeley Universiteit blijkt dat het niet de negatieve emoties zelf, maar de onderdrukking ervan door het cognitieve brein, het meeste invloed hebben op hart en bloedvaten. (Servan-Schreiber, 2005)


Het effect van beweging op depressies


Depressies gaan altijd samen met negatieve, pessimistische gedachten die voortdurend door het hoofd van de persoon malen. Ideeën als ‘ik kan het niet’, ‘ik ben niet goed genoeg’, ik ben het niet waard’, ‘het gaat toch niet’, ‘ik ben moe’, … worden overtuigingen en automatismen. Uit de cognitieve therapie weten we dat cliënten hun depressie instand houden door die zinnen te blijven herhalen. Zie ook depressie


In het 5 ritmes werk wordt de aandacht voortdurend naar de adem, de voeten op de grond en de lichamelijke sensaties gebracht. Hierdoor komen negatieve en onderdrukkende gedachten op de achtergrond en komt een genezingsproces op gang. Door een voortdurende fysieke inspanning komt men in een soort roes, waardoor gedachten spontaan positief worden. Mikhail Csikszentmihalyi heeft aangetoond dat we een staat van ‘flow’ bereiken wanneer we volharden in een inspanning waarin we tot de grens van onze mogelijkheden gaan. Tot de grens en niet verder. (p.173, (Servan-Schreiber, 2005))


Onderzoek van de Duke Universiteit bevestigt het effect van beweging op depressies. Na vier maanden van behandeling, de ene groep met een antidepressivum Zoloft, de andere groep door middel van joggen, ging het met de patiënten van beide groepen evengoed. Na een jaar nam het verschil toe : meer dan een derde van de patiënten die Zoloft had genomen was teruggevallen, 92% van de joggers voelde zich nog goed. Dezen hadden zelf besloten met de lichaamsbeweging door te gaan, ook na het onderzoek.

Regelmatige lichamelijke oefening doet depressies genezen, maar ook voorkomen.

Lichaamsbeweging werkt op het emotionele brein doordat dit brein vele receptoren bevat voor endorfine. En endorfine wordt afgescheiden door lichaamsbeweging. Hoe meer lichaamsbeweging men doet, hoe meer plezier men vindt in de kleine dingen van het leven, hoe makkelijker het is om gelukkig te zijn. Plezier is het tegenovergestelde van depressiviteit. Vandaar dat het vrijkomen van endorfine een antidepressieve en angstdempende werking heeft.(Thoren,P., Floras, J.S. 1990, Endorphines and exercise : physiological mechanisms and clinical emplications)


Muziek heelt

 

'Muziek en dans vinden hun weg tot in de geheime plaatsen van de ziel' Plato


 

In danstherapie is muziek een ondersteunende factor. Het is een feit dat muziek een belangrijke rol speelt in ieders dagelijks leven en vele toepassingen kent. Geruststellende muziek in grootwarenhuizen, opwekkende muziek bij bouwvakkers, rustgevende muziek bij het lezen van de krant, enz. Muziek heeft vele effecten. Het is dan ook een interessant hulpmiddel in therapieën.

Plato verklaarde reeds dat "de muziek de essentie van de regelmaat is en tot alles leidt wat goed, juist en mooi is." Pythagoras experimenteerde met de muziektherapie in zijn tijd. Hij was de mening toegedaan dat muziek, indien op de juiste wijze toegepast, in grote mate bijdraagt tot de gezondheid. Zijn mathematische filosofie was, dat 'alle goede dingen expressies zijn van de harmonie der getallen. Dit veronderstelt dus dat de helende eigenschappen van muzikale tonen zijn toe te schrijven aan hun regelmatige, periodieke vibraties. De muziek brengt het bewustzijn op een hoger niveau en daardoor in afstemming met de Universele Geest en diens harmonie. De gezondheid is het equivalent van de harmonie en vormt daardoor een kanaal voor de muziek, terwijl ziekte een disharmonie is, een kanaal voor lawaai. Muziek is dus te beschouwen als de gezondheid, en lawaai als de ziekte van het geluid'.


Moderne neurologen zullen beamen dat het geraas van het verkeer of het lawaai van een plotselinge en opschrikkende claxon het harmonische evenwicht van zenuwen en gedachten verstoort en acute en heftige epileptische krampen kan veroorzaken ... Schonaur maakt duidelijk dat een toenemend geluidsvolume in het moderne leven een der redenen is voor de groeiende emotionele instabiliteit in onze tijd. Aan de andere kant is er overstelpend bewijs dat muziek kan leiden naar mentale en geestelijke stabiliteit. Men moet echter niet alleen aan de waarde van de muziek denken in termen van ziek of gezond zijn, want muziek kan ons helpen in alles wat wij te doen hebben in ons dagelijks leven, vaak door ons te helpen een geesteshouding, de prikkel of de energie te verkrijgen om te volbrengen wat wij anders niet hadden gekund.


Muziek en emoties


Muziek beroert, het raakt je innerlijk, kan je kippevel doen krijgen Muziek kan herinneringen naar boven halen en emoties oproepen.Muziek dringt door tot in het onbewuste, kan gedachten en emoties naar boven brengen die we verder in de therapie kunnen helen.

Volgens de James Lange-theorie zijn emoties in werkelijkheid veranderingen die in ons lichaam optreden. Bij emoties ondergaan wij veranderingen in bloeddruk, in ademhaling en polsslag en ook in de interne secretie. Het is aangetoond dat bij personen die naar muziek luisteren, deze veranderingen ook duidelijk aan de dag treden. Er kan daarom uit geconcludeerd worden dat muziek een krachtig geestelijk geneesmiddel is, dat op een directe wijze emoties opwekt.


Wat is de zin van het be-leven van emoties ? Wanneer een emotie optreedt, is er sprake van een kliersecretie van adrenaline die direct op het hart werkt en de oorzaak is van versnelling van de hartslag, die op zijn beurt weer een ontspanning van de bronchiale spieren ten gevolge heeft, die de ademhaling versnelt. Een emotie verbergen en voorwenden dat die er niet is, staat gelijk aan het dichtstoppen van de tuit van een theepot om maar aan te nemen dat er geen wasem is zolang die niet zichtbaar is. Het beperkt ons in het optimaal functioneren als mens en leidt op lange termijn tot een explosie, kwaal of ziekte. Muziek is een aanvaardbaar expressiemiddel om intense gevoelens te leven en emotioneel evenwicht te herstellen.

Groepstherapie

'We are joined together with invisible threads. If I hurt you, I hurt myself. If I hurt myself, I am hurting you all.' Osho


Wat is groepstherapie

Groepstherapie is een vorm van psychosociale behandeling waarbij een kleine groep van patiënten regelmatig bijeenkomt om te interageren over problemen met mekaar en de groepsleider. Groepstherapie creëert een veilige en comfortabele context waar men problemen en emotionele onderwerpen kan uitwerken. Patiënten krijgen inzicht in hun gedachten en gedrag en geven ondersteuning en suggesties aan de andere groepsleden. Voor patiënten die moeilijkheden hebben met interpersoonlijke relaties biedt groepstherapie een veilige context omwille van de sociale interacties die een belangrijk onderdeel zijn. (Encyclopdia of medicines)


Een belangrijk doel van groepstherapie is een bijdrage leveren aan de verandering van de persoonlijkheidsstructuur. Dit kan ook vorm krijgen in het veranderen van het zelfbeeld of ik-versterking. Een aantal therapiegroepen heeft als belangrijkste doel de verwerking van (traumatische)ervaringen. Het hoofdaccent van groepstherapie is het verwerven van nieuwe inzichten in zichzelf. Er wordt gewerkt aan de vermindering van psychische conflicten en stoornissen en er is veel aandacht voor achterliggende onbewuste aspecten zoals angsten, overdracht en projecties. Bij verwerking van traumatische ervaringen staan herstel, genezing en heling centraal. (Remmerswaal, 2006)


groepstherapie versus individuele therapie
Een belangrijke meerwaarde van groepstherapie is de aanwezigheid van 'witnesses' of 'getuigen'. De groepsleden zijn deelgenoten, ondersteunende figuren die hun volle aandacht geven aan diegene die zijn proces doormaakt. Zij kunnen spiegelen en feedback geven.
De aanwezigheid van de groep stelt de therapeut ook in staat om uit het 'spel' te blijven, o.a. bij psychodrama, theater en andere herbelevingsmethoden. In individuele therapie is de therapeut soms genoodzaakt om de rol van een belangrijk persoon in het verhaal op te pakken, om een simulatie te kunnen realiseren.

Sociaal ontwikkelingsproces van groepen

Groeigroepen

De integratie. De werkende therapeutische factoren van dans en beweging op een rijtje.

 

Volledige integratie

Lichaamsbeweging weerspiegelt de innerlijke toestand van de mens. Door het lichaam te bewegen in een therapeutische setting komt een helingsproces op gang. Inwendige conflicten en thema's komen uit het onbewuste naar het bewustzijn van de cliënt, en komen tot uiting op alle niveaus; fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel. Danstherapie zoekt naar volledige integratie van lichaam en geest en brengt harmonie tussen alle niveaus van de mens.


Effect van de groep

Deel zijn van een groep voedt de behoefte om 'erbij te horen', om 'begrepen' te worden, om steun en aandacht te krijgen. De groep draagt, spiegelt, confronteert, herstelt. De groep biedt een veilige context om emoties te delen, pijnen te helen, nieuwe gedragingen te oefenen, inzichten te verwerven, om te vallen en op te staan.


De kracht van de erkenning

Een rode draad doorheen danstherapie is de erkenning van wat er is. Zowel gedachten, gevoelens als fysieke gewaarwordingen krijgen hun volle bestaansrecht. Cliënten leren te luisteren naar wat zich aandient, daarop te focussen en het er volledig te laten zijn. Hierdoor geeft de cliënt zichzelf positieve bevestigingen en wordt het fundamenteel zelfbeeld versterkt.


De kracht van meditatie

In dans wordt geoefend om de volledige aandacht in het nu te brengen. De dansers zijn gefocused op wat er zich in hun lichaam afspeelt, moment na moment, welke lichaamsdelen willen bewegen en met welke bewegingskwaliteit zich dat aandient.

'Energy goes where attention goes' (Ya'acov Darling Khan)


 

Oefenen in rolsoepelheid

In danstherapie wordt gewerkt met ego-persoonlijkheden. Er wordt geoefend in het switchen van de ene ego-persoonlijkheid in de andere, van het ene gevoel in het andere, van de ene gedachte in de andere. Grenzen worden afgetast en er wordt een soepelheid gecreëerd waardoor de grenzen zich kunnen verplaatsen. Een soepel lichaam creëert een soepele geest waardoor men makkelijker uit patronen stapt.


Emotionele verwerking via het lichaam

Het is eenvoudiger tot de emoties door te dringen via het lichaam dan via de taal.


zelfexpressie

introvertie en extravertie


Dans als hulpbron en veilige plek

Dansen wordt vaak omschreven als een moment waarop men zich goed voelt, een ervaring van zich goed voelen. Als we dansen, voelen we dat we leven, dat we dieper gaan ademen, dat we al onze spanningen kunnen lossen, dat we al onze emoties kunnen leven, en uiteindelijk rust vinden. Het is een plek waar mensen zich goed voelen, waar het veilig is, waar men niet beoordeeld wordt, waar men zichzelf kan zijn. In die zin is het dansen een hulpbron in moeilijke fases, waarnaar men steeds kan teruggaan, ook in gedachten tijdens een therapeutische sessie.

Oefening in integreren

De dans en het dagelijks leven zijn één geheel. Wat de cliënt ervaart op de 'dansvloer', komt hij ook tegen in zijn dagelijks leven. Hoe hij tegenover de anderen in de groep staat, welke gevoelens er opkomen, welke gedachten, hoe hij reageert als iemand op hem toestapt, als hij alleen danst of gevraagd wordt om samen te dansen, enzovoort. In het danswerk leert de cliënt veel aspecten van zichzelf kennen. Hij krijgt er niet enkel inzicht in, hij oefent ook om ermee om te gaan, om beweging te brengen in alles wat zich aandient, om er kracht in te vinden.

Die positieve ervaringen neemt de cliënt mee naar zijn dagelijks leven, wanneer hij in contact komt met zijn partner, kinderen, collega's, baas. Wanneer hij verlamd wordt door angst, of wanneer hij merkt dat hij komt vast te zitten, ... dan heeft hij de positieve ervaringen uit de dans die hem weer opweg helpen.


Toepassing van de constructieve tekst (6250)op het 5 ritmes werk

Wie komt dansen, wordt ertoe uitgenodigd om zich de vijf krachten die leiden tot geluk eigen te maken. Om de stap te kunnen zetten om te komen dansen, dient het geloof er te zijn. Het geloof dat we onze diepste verlangens kunnen realiseren, het geloof dat we het kunnen. De tweede kracht is de durf, de durf om eraan te beginnen ook al kennen we de uitkomst niet. De derde kracht is de doorzetting, wanneer we onze weerstanden ontmoeten, onze angsten, onze schaduwkanten, onze fysieke pijnen. De vierde kracht is de constructieve zelfkritiek, het aanvaarden dat alles o.k. is zoals het is, dat we zelf verantwoordelijk zijn voor wat we ervaren, dat wat we meemaken ons inzichten brengt en constructief is in ons groeiproces. De vijfde kracht is het kunnen genieten. Genieten van ons bewegend lichaam, van de muziek, van de adem die vrijkomt, van de steun van de groep, van het dansen op zich en van de verandering die we ervaren in ons lichaam en onze geest.

Deze vijf krachten kunnen we linken aan vijf fasen doorheen het dansproces. Het is noodzakelijk om deze fasen te doorlopen om uiteindelijk geluk te ervaren. Dit is een groeiproces op zich. Danstherapie is geen instant-formule die je eenmalig toepast en waarbij je meteen effect hebt. Het is een proces dat tijd vergt, hoeveel is afhankelijk van persoon tot persoon. Er is geen juiste duur of juiste manier om het proces te doorlopen. De rol van de therapeut is het aanmoedigen van de deelnemers om zich de opeenvolgende krachten eigen te maken en het proces af te maken.


Diagnostisch niveau in de psychopathologie

Dans- en bewegingstherapie werkt op niveau 4: het niveau van de persoonlijkheid. (niveau 1: eenmalig gedrag, niveau 2: gewoontes, symptomen, niveau 3: rol in het systeem).

Hoe integreren in een therapeutisch proces?


Het gebruik van dans in individuele sessies bestaat uit het volgen van bewegingen, impulsen die uit het lichaam van de cliënt komen, waarmee de therapeut verder aan de slag gaat. In focussing wordt gewerkt naar een totale beleving door middel van een duidelijk beeld, gevoel, fysieke gewaarwording en welomschreven situatie. In dans- en bewegingstherapie gaan we een stapje verder en brengen er ook beweging bij. Door te bewegen brengt de cliënt letterlijk beweging in zijn situatie en kunnen er verandering en groei optreden.


De 5 ritmes groepssessies werken therapeutisch doordat zowel het fysieke, emotionele en mentale niveau aan bod komen. Er wordt gevoeld, bewogen en gepraat. Persoonlijke thema's die in groepssessies aan bod komen, kunnen in individuele sessies verder uitgediept worden. Met het resultaat daarvan kan de cliënt verder aan de slag in de groepssessies en vice versa.

Toepassing

Dans- en bewegingstherapie wordt toegepast in uiteenlopende sectoren binnen de hulpverlening.

Het werken met de verbinding tussen lichaam en geest maakt dat deze therapievorm aangewezen is bij mensen met somatische syndromen zoals alcoholisme, toxicomanie, spreekstoornissen, seksuele problemen, eetstoornissen.
In de categorie contactsyndromen wordt dans- en bewegingstherapie toegepast bij mensen met psychosen (waaronder ook autisme) omwille van het nonverbale karakter van deze therapie.
Dans- en bewegingstherapie wordt ook gebruikt bij stemmingssyndromen zoals depressie, stress en angst.
We vinden deze therapievorm ook terug in de behandeling van mentaal gehandicapten, ouderen, chronisch zieken en mensen met een levensbedreigende ziekte.

Bij traumaverwerking is deze lichaamsgerichte therapievorm uiterst effectief.

Bronnen

Sitskoorn,M. Het maakbare brein, 2006

Servan-Schreiber,D. Uw brein als medicijn, 2005

Ansgar & Dietlinde Rank, Je lichaam als spiegel, 1996

Miller,A. Het drama van het begaafde kind, 1979

Roth,G., 1997, Sweat your prayers : Movement as spiritual practice

Roth,G., 1989, Maps to ecstacy :Teachings of an urban shaman

Roth,G., , Connections

Roth, G., 2002, interview

Juhan,A., Open floor : Dance, therapy and transformation through the 5 rhythms, 2003

Remmerswaal, J., 2006, Begeleiden van groepen. Groepsdynamica in praktijk

Halprin, Anna. Dance as a Healing Art: Returning to Health Through Movement and Imagery. Mendocino, CA: liferhythm, 2000.

Levy, Fran J., ed. Dance and Other Expressive Art Therapies: When Words Are Not Enough. New York: Routledge, 1995.

Pallaro, Patrizia, ed. Authentic Movement: Essays by Mary Starks Whitehouse, Jane Adler and Joan Chodorow. London: Jessica Kingsley Publishers, 1999.

Periodicals

Brody, Jane. "Dancing Shoes Replace the Therapist's Couch." New York Times (10 October 1995): C13.

"Dance/Movement Therapy Opens Communication Pathways." Brown University Long-Term Quality Advisor (July 15, 1996).

Erwin-Grabner, et al. "Effectiveness of Dance/Movement Therapy on Reducing Test Anxiety." American Journal of Dance Therapy 21, no. 1 (Spring/Summer 1999).

Evelyn Defina,Head of Dance, Wesley Institute for Ministry & the Arts, artikel via internet

Kimberly Sanchez,1996, A healing force, article for webmd

Praktijkervaring

Vragenlijst 5 ritmes-groepen

Dit deel is een aanvulling op de thesis en wordt later verder uitgewerkt.


Wie ? mensen die al meer dan een jaar dansen bij mij en mensen die twee of drie reeksen gevolgd hebben. Ik denk aan een twintigtal mensen die ik persoonlijk aanspreek.

Anoniem

Woonplaats

Geboortedatum

Geslacht

Burgerlijke staat


Wat doe je naast de 5 ritmes als bewegingsactiviteit (yoga, sport, …) ?

Word je momenteel individueel begeleid door een therapeut, psycholoog, consulent ? Word je momenteel behandeld door een manueel therapeut, kinesitherapeut, shiatsutherapeut… ?

Wanneer ben je met de 5 ritmes in contact gekomen ?

Met welke regelmaat dans je de 5 ritmes ? Tweewekelijks Wekelijks Maandelijks Tweejaarlijks Jaarlijks

Omschrijf zo goed als mogelijk wat je uit de dans haalt, wat het met je doet. Op fysiek niveau (je lichaam) Op emotioneel niveau (je gevoelens en emoties) Op mentaal niveau (je gedachten) Op zielsniveau (je contact met je diepe en essentiële zelf) Op spiritueel niveau (je contact met de wereld, de natuur, het grotere geheel)

Welk ritme ligt jou op dit moment het best ? Flowing, staccato, chaos, lyrisch, stilte Omschrijf wat dat ritme met je doet ?

Welk ritme is momenteel de grootste uitdaging voor jou ? Flowing, staccato, chaos, lyrisch, stilte Omschrijf wat dat ritme met je doet ?

Wat brengt de dans teweeg in het contact met jezelf ? In het contact met de ander (one to one)? In het contact met een groep ?

Kom je in de dans in contact met je gevoelens en emoties (angst, kwaadheid, verdriet, vreugde en mededogen ) ?

Wat ervaar je in de dans dat je ook in je dagelijks leven ervaart ?

Is de dans voor jou een hulpbron om met de uitdagingen van je dagelijks leven om te gaan ? Leg uit.

In welke zin is de dans een vorm van meditatie voor jou ? In welke zin is de dans een vorm van ondersteuning in je persoonlijke groei voor jou ?

Hoe ervaar je het delen in groep van je ervaringen uit de dans ?

Biedt het delen in groep (zowel wat je zelf zegt als wat de anderen vertellen) een meerwaarde in de dans ?

In welke zin ben je als mens ‘veranderd’ sinds je de 5 ritmes danst ?