overzicht |  

 

5950

Rogeriaanse therapie

(Client-Centered, empathisch, non-directief)

 

 

Carl Rogers was opgeleid als psychoanalyst en ontdekte dat door het gebruik van empathie er veel sneller resultaat was, er ontstond spontaan groei. [Brigitte 14/11/2007]

 

Theoretische basis

Carl Rogers ziet in elk mens een aangeboren tendens tot groei. Deze tendens tot groei omvat een motivationeel en een evaluerend aspect.


De actualisatietendens (Zelfrealisatie in het Nederlands) als motivationeel begrip is de gerichtheid van het individu om zich in stand te houden, dus in zijn basisbehoeften voldoen, en om zich te ontwikkelen. Met ontwikkelen bedoelt hij het ontplooien van de lichamelijke en psychische mogelijkheden, het bepalen en overschrijden van eigen grenzen, het door oefening verhogen van de efficiëntie en verbeteren van het rendement. Door het streven naar ontplooiing verkrijgt het organisme een grotere autonomie, en komt het los van externe beïnvloeding. De actualisatietendens is een totaalgegeven. Het doordringt de persoonlijkheid als geheel en kan niet onderverdeeld worden in subsystemen.


Het tweede aspect van de persoonlijke groei is de autoregulatie. Dat is de mogelijkheid om het eigen gedrag te evalueren, veranderingen te constateren en aan te brengen. Met behulp van deze eigenschap kan de mens onderzoeken welke factoren zijn gedrag bepalen, kan hij doelstellingen voor zichzelf stellen, kan hij deze in zijn handelingen nastreven en de bekomen resultaten vergelijken met de vooropgestelde doeleinden. Dit auto-regulerend systeem is beschouwend t.a.v. de actualisatietendens: het registreert en stuurt bij. Beide aspecten stellen de mens in de mogelijkheid de eigen groei te richten.


In gunstige omstandigheden ontwikkelt de aangeboren groeitendens zich op een spontane wijze. Ze kan echter verstoord worden in ongunstige omstandigheden.


Gunstige voorwaarden zijn relaties met betekenisvolle personen waarin:


Betekenisvolle personen zijn diegenen in de onmiddellijke omgeving die een belangrijke invloed uitoefenen op iemands ontwikkeling (vader, moeder, broers, zussen, geliefde, vrienden,..).
Wanneer deze relaties beantwoorden aan genoemde voorwaarden wordt een gezonde psychische leefruimte gecreëerd. Psychisch gezonde mensen noemt Rogers volledig functionerend.
Zij zijn flexibel, vloeiend, veranderend, ervaringsgericht, congruent met zichzelf en in de relatie met anderen, aanvaardend, sociaal, vertonen een vrij en open communicatief gedrag, lokaliseren het centrum van evaluatie in zichzelf, en denken in genuanceerde termen.


Neurotische personen functioneren niet volledig. Zij zijn eerder rigide, immobiel, angstig bij verandering, niet procesmatig maar statisch, incongruent, hebben schrik voor nieuwe ervaringen, hebben gebrek aan communicatie met zichzelf en anderen, houden aan externe normen, zijn ontevreden met zichzelf, aanvaarden de anderen niet zoals ze zijn, hebben moeilijk contact met de omgeving, denken in zwart-wit termen.

 

De Rogeriaanse therapie past in het mensbeeld van de humanistische psychologie (zie aldaar).


 

De therapeutische relatie

Een therapeutische of groeibevorderende relatie zorgt voor de gunstige voorwaarden opdat er zich een ontwikkeling kan voordoen van defensief naar flexibel functioneren. Dit kan in therapie gebeuren maar ook in gelijk welke andere relatie. Aanvankelijk werkte Rogers met moeilijk opvoedbare kinderen en heeft dan de basis gelegd voor zijn cliëntgerichte of non-directieve therapie.


Cliëntgericht omdat de nadruk ligt op de centrale positie van cliënt, in tegenstelling tot de andere therapieën waarin volgens Rogers de therapeut in het middelpunt staat.

Non-directief verwijst naar het belang van het niet leidinggeven door de therapeut binnen de context van een groeibevorderende relatie.


Empathie, onvoorwaardelijke aanvaarding (warmte) en echtheid (authenticiteit) zijn de drie kwaliteiten die Rogers als onmisbaar beschouwt voor een goede therapeut. Als een therapeut niet in staat is om empathie te voelen voor een cliënt, is het zijn morele plicht om de cliënt naar iemand anders door te sturen voor behandeling. De empathie manifesteert zich doordat de therapeut de emotionele inhoud van wat de cliënt zegt, reflecteert naar de cliënt. Op basis van deze reflectie kan de cliënt de therapeut verbeteren en een beter inzicht verwerven in zijn eigen gevoelens doordat ze op een andere manier geformuleerd worden.


Naarst de empathie wordt van de therapeut verwacht dat hij zicht authentiek gedraagt en warmte en aanvaarding toont. Het feit dat de therapeut open en menselijk is, helpt de cliënt het meest vooruit.


Doel

De non-directieve therapeuten beperken zich in feite tot het scheppen van een optimale sfeer, waarin de patiënt de opeenvolgende stadia van het genezingsproces spontaan zal doorlopen. Deze overigens moeilijk te verwezenlijken techniek noemt EMPATHIE: het is een positieve luisterhouding, waarbij men voortdurend aan de patiënt laat merken dat men hem begrepen heeft, en zich onthoudt van alle waardeoordeel of "verklaring".


De patiënt bepaalt volledig zelf wat hij wil veranderen, en hoe hij dit zal doen. Intussen neemt zijn zelfvertrouwen en de moed om er iets aan te veranderen steeds toe. Hij komt er toe de wanverhouding (incongruentie) tussen zijn ik-beeld en zijn belevingen op te lossen.


De voornaamste doelstellingen van een Rogeriaanse therapie zijn het bevorderen van het zelfinzicht bij de cliënt en het verbeteren van zelfconcept. Dit houdt in dat de cliënt tevreden wordt met zijn actuele zelf en niet langer streeft naar een onbereikbaar ideaal zelf. Het doel van de therapie is bereikt wanneer de cliënt alle ervaringen opgenomen heeft in zijn actuele zelf en er een grotere congruentie bestaat tussen het actuele zelf en het ideale zelf. Zo komt de cliënt tot zelfactualisatie, de realisatie van zijn eigen mogelijkheden als persoon.


Bijdragen

De naamgeving van de stroming is geëvolueerd. Aanvankelijk heette ze non-directief. Omdat Rogers beweerde niet te sturen, enkel te volgen. Hij nam veel gesprekken op en die werden geanalyseerd door gedragstherapeuten. Zij beweerden dat hij toch stuurde door de keuze die hij maakte uit diverse varianten die mogelijk waren. Je bent dus toch subtiel directief. Dan volgde een nieuwe naam, nml empathische therapie. Rogers besteedt niet veel aandacht aan het concreet verlangen maar veel meer aan de onderliggende diepere behoefte.

Bvb.: vrouw zegt: ik wil mijn man door het raam kloppen. Hij zal niet ingaan op het concrete gedrag maar wel verwoorden dat deze vrouw vandaag blijkbaar erg boos is op haar man, en dan gaan exploreren welke onderliggende behoefte niet ingevuld werd.

Het woord empathie komt van pathos= voelen en em= binnen. [Brigitte 14/11/2007]