WetenschappelijkeMethode

Printversie - Ontwikkeling - Laatst gewijzigd door K op 20 February 2006 om 22:50 - Bewerk - Overzicht - Alfabetisch - Home

Definitie

Een wetenschappelijke methode is een Denkmethode die zoveel mogelijk waarborgt dat ontwikkelde Hypothesen of Theorieën ter verklaring van de Werkelijkheid juist zijn. De Criteria die men aanwendt om deze juistheid te staven, zijn de Juistheidscriteria. De theorie als geheel wordt aangeduid als een Model of een Paradigma.

• Een theorie zou men dus kunnen zien als een soort lijnenstructuur die men projecteert achter, en vertrekkende vanuit enkele onomstootbare punten, zoals een grafiek de verbindingslijn is van een reeks geobserveerde waarden. Het spreekt vanzelf dat, hoe nauwkeuriger deze waarden zijn, hoe nauwkeuriger ook de daaruit geprojecteerde theorie of verklaringslijn zal zijn.

Voorbeelden

Exact-wetenschappelijke methode, Integratie, Geniale intuïtie, Traditie

Synoniemen / Verwante begrippen

Bewijsmethode, Logica, Juistheidscriteria, Gezag, Openbaring

Situering / Hogerop

Denken is het ontwikkelen een reeks samenhangende Inzichten, Theorieën of Hypothesen, die een reeks verschijnselen uit de Werkelijkheid verklaren. De vraag is nu hoe men zeker kan zijn dat deze inzichten Juist zijn. De denkmethode die deze juistheid (zoveel mogelijk) waarborgt, is de wetenschappelijke methode.

Het kernbegrip in de wetenschappelijke methode is Consistentie: de Theorie mag in zijn opbouw, toetsing, toepassingen niet innerlijk in tegenspraak zijn. Door deze eis van consistentie, of innerlijke samenhang, bouwt een wetenschap zichzelf op met bouwstenen die elkaar ondersteunen en nodig hebben. Elke nieuwe stap (idee, strategie, toetsing) is verankerd aan vorige stappen die reeds als Plausibel aangetoond werden.

Toepassingen / Soorten / Indeling / Lager

Men de wetenschappelijke juistheidscriteria indelen in twee soorten:

1. Exacte: hierbij gaat men ervan uit dat een hypothese juist is, als dit blijkt uit haar toepassingen en experimenten, en op voorwaarde dat alle metingen en alle berekeiningen zo juist en nauwkeurig mogelijk werden verricht
2. Plausibele: hierbij gaat men ervanuit dat de hoogst mogelijke zekerheid over de juistheid van een hypothese slechts kan bereikt worden als met zoveel mogelijk Partiële hypothesen, of die nu exact of intuïtief zijn, wordt rekening gehouden.

Historiek / Ontwikkeling

In het Denken onderscheidt men enkele fasen, die getuigen van een toenemende wetenschappelijkheid: Magisch, Mythisch, Rationeel en Spiritueel.

1. In de magische en mythische fasen is het Model zeer onnaukeurig en eerder fantaisistisch, hoewel sommige elementen ervan getuigen van een diepe Symboliek en waardevolle Intuïties (bv. de Griekse goden).

2. In de rationele fase beperkte men zich bij de theorievorming tot de elementen die objectief waarneembaar waren. Drie fasen kunnen totnogtoe in deze rationele fase herkend worden:
   1. De Antieke Tijden tot aan de Renaissance. Hierbij gebruikte men intuïtief het Integratieve denken. Hoewel de waarnemingsinstrumenten bescheiden waren, werd dit ruimschoots gecompenseerd door het feit dat grote wetenschappers in feite in alle wetenschappen thuis waren. Een filosoof was steeds een wiskundige en natuurkundige, en vaak ook geneesheer, jurist en medicus.
   2. De Renaissance en het Moderne Denken. Deze periode werd ingeluid door een explosieve toename van het aantal exacte(re) waarnemingsinstrumenten. De toenemende omvang van de kennis en de specificiteit van de waarnemingsinstrumneten leidde tot een steeds verdere afname van de Algemene Ontwikkeling der wetenschappers. Pascal geldt als de laatste Homo Universalis. Door de ontwikkeling van de deductieve methode ontstond langzamerhand de mythe dat wetenschap een logisch -exact -deductief -bewust proces was, daar waar een nieuwe hypothese nog steeds vanuit onderbewuste intuïtie wordt geformuleerd, alvorens zij exact kan getest worden. Steeds meer werd duidelijk dat tal van wetenschappen, waar niet exact kon gemeten worden, niet weldra toegankelijk zouden worden voor de exact-wetenschappelijke methode, en de nadelen (vervuiling, sociale wantoestanden, beschavingsziekten, atoombom) der zuivere wetenschap werden steeds onaanvaardbaarder. De exact-wetenschappelijke methode is blijkbaar niet voro alle kennisgebieden bruikbaar. Psychologie, sociologie, filosofie, kunst, ethiek enz. vallen duidelijk buiten haar toepassingsmogelijkheden.
   3. Het Postmoderne Denken gaat er sinds de twee helft van de twintigste eeuw van uit dat, zonder iets af te doen aan de waarde van de exact-wetenschappelijke methode, en zeker zonder terug te willen keren naar fantaisistische en bijgelovige mythische theorievorming, er een andere wetenschappelijke methode ter beschikking zou moeten komen. Via de holistische en empathische denkwijzen (her)ontdekte men Integratie als een alternatieve wetenschappelijke methode, waar niet Exactheid maar Plausibiliteit het juistheidscriterium is.

Andere Inspiratiebronnen

Integratieve theorie | In deze site | In deze site via Google | Wikipedia

Bijdragen van

Kris Roose 1979, Marc Bittremieux

Bewerk

Commentaar / nog te integreren ideeën