1000-1999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

1600 Elementaire deeltjes


DE ELEMENTAIRE DEELTJES

SITUERING

Dit is een samenvatting der algemeen aanvaarde theorieën over de fundamentele materiedeeltjes, zoals die teruggevonden werden in de experimenten met de hoogenergetische deeltjesbombardementen.

DE BASISKRACHTEN

Er zijn vier fundamentele krachten: de zwaartekracht, de elektromagnetische kracht, de sterke en zwakke kernkrachten. Deze laatste zijn zo zwak, dat ze enkel binnen de kern waarneembaar zijn, zodat de meeste mensen enkel het bestaan kennen van de zwaartekracht en de elektromagnetische krachten.

DE BASISELEMENTEN

Men groepeert de bestaande en hypothetische fundamentele deeltjes in 3 categorieën: de krachtdragers, de leptonen, en de quarks.

1. DE KRACHTDRAGERS

Men onderscheidt:


 naam    kracht   massa   spin  lading   sterkte op 10E-13 cm

gluon sterk 0 1 0 1 NB 8 soorten
foton E-M 0 1 0 10E-12
boson W+ zwak 81000 1 +1 10E-13
W- zwak 81000 1 -1 10E-13
Z0 zwak 93000 1 0 10E-13
Higgs zwak
graviton zwaar 0 2 0 10E-38


De sterkte is uitgedrukt op 10E-13 cm, en vergeleken met deze van het sterkste op deze afstand, nl. het gluon.


Het effect der krachten:


 naam     zin       reikwijdte

zwaarte >< oneindig
elektrom <> en >< oneindig
zwakke <> 10E-17 cm
sterke <> en >< 10E-13 cm

2. DE LEPTONEN

 naam              massa  lading

elektronneutrino 0 0
elektron 0.5 -1
muonneutrino 0 0
muon 106 -1
tauneutrino 164 0
tau 1784 -1

3. DE QUARKS

 naam    massa    lading

up 310 +2/3
down 310 -1/3
charm 1500 +2/3
strange 505 -1/3
top 22500 +2/3
bottom 5000 -1/3


Er zijn, voor quarks en combinaties (hadronen en baryonen) nog andere kwantumgetallen (oerkenmerken), nl spin, isospin (oriëntatie-as van de spin), pariteit (bestaan van spiegelbeeld) en vreemdheid.


De quarks vormen in combinatie de hadronen. Enkele bekende, en zeer stabiele hadronen:

 
naam      quarks     massa    lading

proton u u d ong 1000 +1
neutron u d d ong 1000 0


Baryonen zijn zeer zware hadronen.


Al deze deeltjes hebben eveneens hun antideeltjes, waarbij alle kenmerken omgekeerd zijn.


Deze fundamentele, bekende deeltjes zijn wellicht combinaties van nog kleinere, elementairdere deeltjes (strings?).


Of deze de in de abstracte theorie beschreven ergonen zijn, of dat er nog niveaus van complexiteit tussenliggen, is (nog) niet bekend.