4000-4999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

4551 Geluksgevoel


In de ontwikkeling van de levende wezens (meercelligen, nivo 8 van de evolutie) krijgen de verschillende ontstane soorten een steeds grotere autonomie, en kans op creativiteit. Tot ver in de ontwikkeling van de hersenen ligt alle gedrag vast in patronen en instincten. Als de geschikte omstandigheden zich manifesteren (voedsel, honger, seizoen, temperatuur, agressie van buiten) worden de desbetreffende instinctieve gedragingen uitgelokt. Dit is zo opgebouwd door generaties lang uitproberen van mogelijkheden.

Doch dit systeem is traag in ontwikkeling. Daarom heeft de natuur uiteindelijk aan de hersenen algemene schorsgebieden toegevoegd, waarmee "neutrale" informatie kan opgeslagen worden, die uiteindelijk mee kan gebruikt worden in nieuw gedrag. Het fenomeen "leren" is uitgevonden. Het voordeel is dat nieuwe gedragspatronen aanleren soms maar een kwestie van minuten meer is, daar waar het vroeger generaties kon duren. Het nadeel is dat het slechts één generatie meegaat, en dus telkens opnieuw moet aangeleerd worden, bij elke generatie. Maar mettertijd werden de leerprocessen ingebouwd in de cultuur (naar school gaan, 20 jaar opvoeding tov enkele maanden bij de primaten).

Maar info over de omgeving is niet genoeg. Er moet nog aktiecontrole zijn. Dit is niet nodig bij primitievere gedragsvormen, waar het aansteken van het instinktcircuit volstaat om het gedrag te realiseren. De natuur heeft het belonend gevolg uitgevonden als gedragscontrole: er is in de hersenen een systeem ontworpen dat als een bepaald gedrag binnen de 3 minuten een aangenaam gevolg uitlokt (hoogtepunt van effect na 45 seconden) dit gedrag wordt toegevoegd aan de gedragsgamma, aan de persoonlijkheid. Doch de natuur heeft zeker gespeeld: niet alleen het reële gevolg wordt geëvalueerd (bv gestegen suikergehalte na maaltijd), maar door smaakreceptoren (zoet=lekker) wordt het gedrag zelf beloond, nog lang voordat het reële gevolg zichtbaar wordt. De natuur "wil" namelijk zeker zijn dat er een snelle beloning komt voor het gewenste gedrag, omdat het reële soms nog wel een tijdje kan uitblijven. Voor de allerbelangrijkste natuurlijke behoeften werd dus gezorgd voor een onmiddellijke bevrediging: voedingsgedrag, voortplantingsgedrag, rustgedrag.

Naast het reële en het onmiddellijke gevolg heeft de natuur nog een andere vorm van bevredigende (of bestraffende) controle mogelijk gemaakt: fantasmatische. In de verbeelding ontwikkelen zich realistische of onrealistische vormen van realiteitsbeeld. Deze fantasmen zijn in staat om even sterke emotionele (negatieve en positieve) associaties op te roepen als de realiteit zelf. Deze equivalentie tussen reële en imaginaire werkelijkheidsbeelden is elders reeds beschreven: de hersenen maken er eigenlijk geen onderscheid in.