5000-5399
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

5035 Modus 3-4: Psychopathie


Modus 3-4 Overgangsvorm

Asociaal / Psychopathie

Inleiding

Kernstructuur

Een andere methode om het fundamenteel conflict te overwinnen tussen onze eigen strevingen en de verwachtingen vanuit de realiteit is beide tendensen gedeeltelijk te verdringen, in plaats van slechts één van beide zoals in de neurose gebeurt. Op die manier ontstaat niet dat beangstigende onevenwicht dat kenmerkend is voor de psychose en de neurosen. De persoon voelt zich dan subjectief zelfs vrij goed.

Men noemt deze zijnswijze in Europa de psychopathie, terwijl de Amerikanen het eerder hebben over sociopathie. Het is veelzeggend voor de Amerikaanse cultuur dat de sociaal niet storende psychopathie niet aangevoeld wordt als een probleem.

Bij psychopathie zou men kunnen spreken van een relatieve integratie, ware het niet dat er zoveel verdrongen is. Doch nogmaals, niet de betrokkene lijdt daaronder, maar eerder de omgeving. Door het feit dat (de verdrongen) argumenten als materiële en emotionele verfijning weinig rol spelen voor dergelijke personen, hebben ze ook weinig of geen last van menselijk opzicht. Er is dus een zwakke gewetensfunctie, en ze overschrijden dan ook gemakkelijk de grenzen die anderen (uit schrik of menselijk opzicht?) niet durven overschrijden.

Al naargelang het niveau waarop deze persoon geraakt, is hij meer of minder storend voor de omgeving. De primitiefste vormen treft men aan bij gangsters en allerlei soort maatschappelijke randfiguren. De hogere vormen van deze karakterstructuur treft men aan bij kunstenaars, stuntlui, politici.


De kinderlijke zijnsvorm


Een volledig psychopathisch karakter bij kinderen is zeldzaam. Het komt zowel voor in een pedagogische sfeer waar men te weinig straft, als in een sfeer waar teveel gestraft wordt. In de eerste situatie krijgt het opgroeiende kind al gauw het gevoel dat alles mogelijk is, dat er dus geen grenzen bestaan. In de tweede situatie leert het kind zich onbewust afschermen tegen straf omdat het er toch niet in slaagt deze te voorkomen. Verder spelen aangeboren factoren een grote rol, zoals zuurstofgebrek rond de geboorte, bepaalde partiële vormen van epilepsie, enz..

Men zegt daarom dat een kind psychopathiseert, dus niet dat het psychopaat is. Er is dus nog steeds ergens een neurotische kern aanwezig, waarop de opvoeders of therapeuten kunnen inspelen om de gevoeligheid voor mooimenselijke relaties (en dus ook voor menselijk opzicht) weer te doen toenemen.

De volwassen zijnsvorm

In de niet-pathologische vormen treft men psychopathische denkstructuren aan bij mensen die in staat zijn risico's te nemen waar anderen voor terugdeinzen uit menselijk opzicht of uit gewone voorzichtigheid. Vaak is er een vrij grote integratie opgetreden met de gebruikelijke leef- en beroepsvormen. Men vindt deze dan ook vaker terug in die beroepen waar er een groot sociaal of fysisch risico gelopen wordt, zoals in militaire en politieke kringen, gevaarlijke beroepen zoals stuntlui en gevaarlijke sporten.

De pathologische zijnsvormen

Zoals gezegd is deze zijnsvorm eigenlijk zelden storend voor de betrokkene, die er "volledig" in geslaagd is datgene wat hij mist te verdringen, en datgene wat hij wil te realiseren. Het probleem is de omgeving die eronder lijdt. Deze storende vorm van psychopathie treft men aan bij misdadigers, huurlingen, primitieve dictators, prostituees, pooiers, drugstrafikanten, enz..

Acuut


Hierbij wordt, in een tijdelijke toestand van opwinding, gedrag gesteld dat bij de meeste andere mensen door een mengeling van menselijk opzicht en schuldgevoel wordt geïnhibeerd. Alnaargelang de omstandigheden, de psychopate basispersoonlijkheid, de mate van opwinding vanuit bv de fallische of anale neurose, worden er daden gesteld die fantasmatisch of reëel in het voordeel zijn van de dader, maar die nadelig zijn voor het slachtoffer en op termijn zelfs voor de dader (als hij betrapt wordt, als de dader of de familie zich wreekt, enz...).


Het verschil met anaal gedrag, is dat hierbij sprake is van sterk oplopende emoties, waarbij de agressie echt naar de persoon van het slachtoffer gericht is, terwijl dit in de psychopate zijnsvorm gebeurt in koelen bloede, waarbij de persoon van het slachtoffer niet zoveel rol speelt, en deze eerder toevallig slachtoffer wordt.


Voorbeelden: Agressie, Bedrog, Diefstal, Vernieling, Verkrachting, Moord/Doodslag, Pestgedrag, Oorlogrepressie


Chronisch

  

BEPALING

Is niet gemakkelijk te geven.

= een disharmonische ontwikkeling van het karakter, zodat de betrokkene en/of de samenleving eronder lijden.

= iemand die op een andere manier leeft als de anderen, zonder eronder te lijden.

= iemand die niet lijdt onder omstandigheden waar anderen zouden onder lijden.

= iemand die weinig of geen rekening houdt met de gevolg op langere termijn (vnl. sociale afkeuring, strafrisico).

In praktijk zijn het mensen die weinig of geen hinder ondervinden van risico's, menselijk opzicht, gevoelens van de medemens, schaamte, schuldgevoelens, veiligstellen van toekomst, enz.. Ze zijn, althans op bepaalde gebieden, zeer weinig "gecomplexeerd".

Er zijn zowel ongunstige als gunstige voorbeelden: gangsters, jeugdige misdadigers, landlopers, alcoholisten, stuntlui, kunstenaars, uitvinders, politici, strijdhelden, ontdekkingsreizigers... .

Nota: al deze mensen zijn niet noodzakelijk psychopaat...

In Amerika wordt vnl. de term "sociopathie" of "antisociaal gedrag" gebruikt.

 

DSM-codes As I

 

313.81 Oppositioneel gedrag 

V71.01 Antisociaal gedrag 

312.32 Kleptomanie 

312.33 Pyromanie

 

DSM-codes As II

301.70 Psychopathische persoonlijkheidsstructuur, "antisocial personality disorder"

 

ONTSTAAN

Psychopathie bestaat eigenlijk in het wegcijferen van bepaalde emoties of de angst voor zekere risico's, omdat de persoon er weinig nut of teveel last van heeft. Psychopathie is in vele gevallen een bijkomende karaktertrek, een afweermechanisme bij bepaalde neurotici (bv. fallische karakterneurose) en soms bij beginnende psychose. Men is nooit 100% psychopaat, maar wordt het meer en meer.


1. ORGANISCHE OORZAKEN 


Een laag aangeboren angstniveau, erfelijk (bv. chromosomenafwijking) of verworven (meningitis, encefalitis). Soms bij prematuren. Soms uiting van pariëtale epilepsie (gebied van limbisch systeem). Gebrek aan zuurstof bij de geboorte.

 

2. OPVOEDINGSOORZAKEN

 

Te weinig gestraft, hetzij door te weinig of teveel liefde. Bv. kinderen door grootouders of tantes opgevoed, kinderen van ruziënde of rijke, materialistische ouders. Soms bij hoogbegaafde kinderen. Soms teveel gestraft, zodat hij zich psychisch heeft leren beschermen tegen de onaangename strafgevoelens.

 

Een psychopaat heeft nooit liefde keren kennen, noch als subject, noch als object.

 

SYMPTOMEN

(Komen niet noodzakelijk samen voor.)

 

1. Ongeduld en impulsiviteit Een psychopaat kan niet wachten, eens hij een idee of een verlangen heeft opgevat. Staat de dokter hem niet meteen te woord, dan is hij vaak al lang weg voor die afkomt.

2. Agressiviteit, vaak brutaal. Doch deze is niet, zoals bij de anale karakterneurose, gericht tegen een persoon, maar gewoon omdat die persoon toevallig in zijn weg staat. Het gedrag is soms sterk antisociaal: stelen, verkrachten, moorden, bedrog op grote schaal.

3. Seksuele afwijkingen. Niet uit neurotische geremdheid, bv. voor heteroseksualiteit, maar gewoon omdat ze ongecomplexeerd eens van alles willen proberen.

4. Excentriciteit Uit zich in levenswijze, kleding, taalgebruik, alcohol- en druggebruik.

5. Onstandvastigheid. Zowel in levenswijze, beroep en relaties. Is een uiting van hun impulsiviteit, maar ook een gevolg van de talrijke botsingen die ze hebben met medemensen.

6. Mythomanie en niet te overtuigen. Tijdens gesprekken voelen zij zich niet in het minst geremd door volwassen conventies van consequentheid: ze fantaseren er maar op los, en zijn niet te vatten door argumentatie.

7. Manipuleren. Uit elke situatie trachten ze schaamteloos het grootste profijt te trekken.

 

SOORTEN PSYCHOPATHIE

 

a) Volgens de GRONDSTEMMING:

·       Hyperthyme of hypomane: uitbundig, eufoor, hyperactief.

·       Subdepressieve PP.

·       Cyclothyme PP.

·       Prikkelbare PP: ongeduld en impulsiviteit overwegen.

·       Gevoelskoude PP: niet de minste empathie.


b) Volgens de BEÏNVLOEDBAARHEID:

·       Fanatieke PP: nemen leiding, bijten door.

·       Onzekere, stuurloze PP: simpele onnozelen.


DIFFERENTIAALDIAGNOSE


Te onderscheiden van:

·       Neurosen. Psychopathisch gedrag moet bij neurotici beschouwd worden als een poging de te grote neurotische angst te verdrijven door zich onverschillig te maken voor de emoties die opgeroepen worden door de reacties der anderen. Vooral bij karakterneurosen (anaal, fallisch) is onderscheid soms moeilijk. Bij twijfel spreekt men van karakteropathie.

·       Beginnende schizofrenie in het begin kan schizofrenie gepaard gaan met grote angsten, die door de patiënt dan bij zichzelf bestreden worden met heftige gedragsvormen (acting out) die oppervlakkig op psychopathie gelijken.

·       Epilepsie. Temporo-pariëtale epilepsie kan ook zware karakterstoornissen verwekken. Overigens kunnen epilepsie en psychopathie samen voorkomen.

·       Debiliteit. Het gedrag van debielen kan soms sociaal storend zijn.

 

BEHANDELING


·       Psychotherapie: de bedoeling is bij de psychopaat neurotische remmingen en schuldgevoelens wakker te roepen, waardoor hij meer belang gaat hechten aan de reacties der anderen. Hij moet dus als het ware de "liefde" ontdekken. Dus een intensieve, langdurige, geduldige therapie. Het moeilijkste is niet te bezwijken voor de (soms meesterlijke) manipulaties. Om complicaties te voorkomen weze de therapeut best van hetzelfde geslacht.

·       Medicatie: neuroleptica: Zyprexa, Risperdal en Dominal tegen woedebuien. Depakine, Tegretol hebben effect zowel op epilepsie als op stemmingsschommelingen. Bij seksuele drift: Frenactil, anti-hormoon.