5000-5399
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

5300 Functies (1) eten


DE FUNCTIONELE STOORNISSEN

BEPALING

Functionele stoornissen zijn stoornissen in het gebruik van een bepaalde lichaamsfunctie, waarbij psychische oorzaken aan de basis liggen.

INDELING

De functiestoornissen worden ingedeeld in:
 
1. Consumptiestoornissen

  • a. Eten (anorexia nervosa, boulimie - obesitas) 
  • b. Drinken: ethylisme
  • c. Genotsmiddelen: toxicomanie

 
2. Spreekstoornissen

  • a. Stotteren
  • b. Andere spreekstoornissen

 
3. Seksuele stoornissen 

  • a. Kwantitatief: anorgasmie, impotentie
  • b. Kwalitatief: niet-modale partners

 
4. Andere stoornissen

  • a. Enuresis, encopresis
  • b. Tics
  • c. Slaapstoornissen

EETSTOORNISSEN 

ANOREXIA NERVOSA

 

BEPALING

Een psychisch gebrek aan eetlust, waardoor het gewicht zoveel daalt dat het leven soms in gevaar komt.

 Anorexia nervosa is het min of meer systematisch weigeren om te eten en heeft psychologische, sociale en genetische oorzaken. Dit proces verandert bovendien de hele persoonlijkheid: men wordt teruggetrokken, hyperactief en streeft fanatiek een magerheidsideaal na.

Hoeveel iemand vermagert, kan worden beoordeeld aan de hand van de body mass index (BMI), dat is het gewicht uitgedrukt in kilogram gedeeld door het kwadraat van de lengte uitgedrukt in meter. Een normale BMI ligt tussen 18 en 25, met een BMI onder de 18, lijdt men aan ondergewicht. Bij een BMI lager dan 14 is men in grote mate ondervoed (levensbedreigend), terwijl met een BMI lager dan 11 het risico op overlijden reëel is.


DSM-code As I

307.1 Anorexia Nervosa


VOORKOMEN


Anorexia nervosa, die het vaakst opduikt tijdens de puberteit, treft voornamelijk vrouwen. Naargelang de bron spreekt men van 80%, 90% of 95% van de gevallen. De rest zijn dus mannen, vooral in de modewereld en bij de "vrouwelijke" homofielen.



Jaarlijks moeten in de geïndustrialiseerde landen 0.5 % jonge vrouwen tussen 15 en 29 jaar voor anorexia behandeld worden.

Dat komt neer op ongeveer 3 000 jonge vrouwen per jaar in België. In de geïndustrialiseerde landen komen er jaarlijks 1 nieuwe anorexiepatiënt per 10.000 inwoners bij. De mortaliteit ten gevolge van anorexia is, samen met boulimia nervosa, de hoogste van alle psychische aandoeningen. Ze ligt tussen vijf en tien procent. Er zijn geen concrete cijfers voor België bekend. We kunnen aannemen dat er jaarlijks tussen 150 en 200 patiënten ten gevolge van de ziekte overlijden.

 Het UZ Brussel en het UZ Antwerpen stellen vast dat er almaar meer jonge kinderen anorexia nervosa hebben, veelal jongeren van 13-14 jaar.

 Deze universitaire ziekenhuizen betreuren zowel het gebrek aan cijfers over het aantal ziektegevallen bij jongeren als het gebrek aan goede infrastructuur om hen te helpen. Deze jongeren hebben nood aan multidisciplinaire begeleiding door een team van psychologen, artsen en diëtisten. Zij wijzen ook op het belang van de uitbouw van ambulante verzorgingsmogelijkheden.

OORZAAK


Fantasmatisch zou men kunnen zeggen dat het een weigering is de volwassenheid met al zijn implicaties te aanvaarden. Vaak bij beginnende schizofrenie, of zware orale karakterneurose. In de meeste gevallen betreft het jonge vrouwen rond het einde van de puberteit, maar het kan ook jonger, of later voorkomen.

 

Een psychoanalytische verklaring is, dat de patiënte in haar vrouwelijke volwassenwording een fundamenteel conflict beleeft: tijdens haar vroegere jeugd werd, vooral door haar vader, alles wat naar erotiek zweemde, grondig afgekeurd, doch terwijl ze volwassener wordt merkt ze bij zichzelf en in het beeld dat haar vader van haar heeft, een steeds duidelijker wordend bewustzijn van haar erotische waarde als jonge vrouw, zodat ze via een anorexie haar lichamelijke ontluiking als het ware tracht te doen stoppen, en terug tracht te vluchten naar haar kinderperiode, vol beschermende afhankelijkheid en zonder erotische verantwoordelijkheid.

 

In de voorgeschiedenis treft men ook soms zwaarlijvigheid aan, en niet zelden begint de anorexie met een geslaagde vermageringskuur. Anorexie is trouwens veel frequenter als de culturele mode het ideaal verafgoodt van slanke vrouwen.

 

In vele gevallen heeft men een gestoorde affectieve vaderrelatie, of een delirante identificatie met bv. een zieke zuster, ten opzichte van dewelke de patiënte erg ambivalent is.


Recent onderzoek (8/2013, door de beroemde Londense psycholoog Baron-Cohen, artikel) heeft aangetoond dat er vaak (50%) sterke onderliggende persoonlijkheidsstoornissen zijn, in de zin van ASS: overdreven aandacht voor details, rigiditeit in denken en gedrag. Daar klinisch de aandacht meer getrokken wordt door de eetstoornis, is dit aspect lang verwaarloosd geweest. De idee dat ASS vooral voorkomt bij jongens moet hierdoor welllicht herzien worden, nu er zoveel meisjes met die diagnose bijkomen.


SYMPTOMEN


Het weinig of niets eten, hetzij constant, hetzij afgewisseld met periodes van boulimie. In dit laatste geval kan er ook braken, diarree, of misbruik van purgeermiddelen zijn.

 

Soms de fysische complicaties der vermagering: avitaminosen, bloeddrukschommelingen, infecties, menstruele stoornissen.

 

Al naargelang het geval: tekenen van orale karakterneurose (met masochistische trekken en automutilatie) of van schizofrenie.


BEHANDELING


Medicamenteus

 

- Psychofarmaca: anxiolytica, antidepressiva. Soms neuroleptica (bv. Dogmatil).

- Andere: vitamines, antibiotica, soms sonde- niet baxtervoeding (infuus).

 

Psychotherapie:

 

- Psychoanalytisch:

  Moeilijk, gezien de manipulaties.

 

- Gedragstherapie:

  Voor de anorexiepatïent zelf: volledige afzondering, en beloning (o.a. sociaal contact) telkens het gewicht toeneemt. Hospitalisatie is op korte termijn gunstig voor de anorexie zelf én om de vicieuze relaties met het gezinsmilieu te doorbreken. Maar op langere termijn zijn dieper gaande maatregelen nodig. Een training voor andere en betere vormen van sociaal contact is ook meestal wenselijk.

 

- Sociaal-culturele beeldvorming

  Door mediatieke belangstelling voor magere mannequins heerst het concept dat men als vrouw maar mooi is bij extreme magerte. Het is een goede zaak dat nu in Europa afgesproken wordt dat bij belangrijke modeshows mannequins niet magerder mogen zijn dan een bepaalde BMI.


- Symbolentherapie, rituelen (Onno van der Hart)


- Rekening houdend met de onderliggende autistiforme aanleg is het belangrijk om de rigide denktrekken, die grotendeels organisch zijn, te doen overgaan op andere, minder gevaarlijke thema's dan voeding en dieet, bv. orde houden, complexe zaken nauwkeurig afwerken.


Desondanks blijft anorexie één der moeilijkst te behandelen ziektes.

 

BOULIMIA (NERVOSA)

 

Veel eten, al dan niet met zwaarlijvigheid en/of periodes van anorexie, om psychische redenen. Vaak het gevolg van emotionele problemen tijdens de jeugd, bv. een moeder die haar gebrek aan affectie en het daarbij horend schuldgevoel tracht te compenseren door veel snoep te geven.


Dezelfde redenering betreffende onderliggende ASS geldt zoals in Anorexia Nervosa.


DSM-code As I


307.51 Bulimia