5400-5999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

5405 Basiscompetenties


... van de integratieve psychotherapeut

Inleiding

De bundel "Basiscomptenties van de Europese psychotherapeut" van 32 bladzijden, die door Ken Evans is nagezien en hier en daar een beetje is bijgewerkt, beschrijft nogal compleet wat ELKE psychotherapeut zou moeten aankunnen. We kunnen er maar moeilijk iets aan verbeteren... 

De typische dingen voor een integratief therapeut zijn daar echter vrijwel geheel afwezig. Nochtans zijn die voor ons de allerbelangrijkste, want het is precies dáár dat onze integratieve therapievorm verschilt van de andere, en (hopelijk) haar superioriteit aantoont.

Ken moet daar bewust van zijn, want in zijn begeleidende brief stelt hij voor dat wij als AIP het voortouw zouden nemen binnen de EAIP om  de "modaliteitsgebonden kerncompetenties" te verwoorden, en zelfs op zo'n manier dat we de "dynosaurussen het zwijgen opleggen".

The only way the core competencies will get through opposition in the EAP is, if they are offered as the minimum standards, and that training organisations can produce their own set in ways that must be compatible but not precisely the same as the EAP core set. This should neutralize the dinosaurs!

Welke zij nu de integratieve basisvaardigheden?

De allerbelangrijkste is m.i. dat een integratief psychotherapeut kan integreren, en dit in zijn beroep en dagelijks leven dan ook effectief doet. Niet alleen voor je cliënt en je beroep, omdat psychiatrie en psychotherapie nu eenmaal completer zijn als ze gebruik maken van integratie, maar ook omdat je die functioneringswijze heel goed moet kennen om ze aan uw patiënten te kunnen overbrengen. Want een goede psychotherapie is uiteindelijk niets meer dan een overtuigend en realistisch leerproces van de kunst van het integreren voor de patiënt.

Indeling

We gaan de basisvaardigheden van een integratief psychotherapeut eens kort overlopen, ingedeeld per groot toepassingsgebied. Er is echter een belangrijk verschil: een integratief therapeut reageert niet alleen professioneel anders, completer, in de beoefening van zijn psychotherapie, maar ook door zijn integratieve visie, waardoor zijn diagnostische visie er ook anders uitziet.

1. bij diagnosestelling
2. bij therapeutische / psychoanagogische aanpak
3. bij onderlinge samenwerking

1. integratieve vaardigheden bij diagnosestelling

Wie integratief nadenkt gelooft niet in het simpel ziektemodel, geïnspireerd op de lichamelijke geneeskunde waar de normaliteit in principe spontaan ontstaat, of in het lineair model, je weet wel, van oorzaak tot gevolg, of van trauma naar syndroom. Als we de DSM gebruiken (liever niet, maar ja...)  moeten we bewust blijven van het feit dat dit systeem, zoals zijn naam suggereert, neits meer is dan een symptoombeschrijving zonder de minste hint naar complexe en circulaire oorzakelijkheid, complexe evolutieprocessen, mogelijke behandelingen en prognoses.

Een fobie is voor de integratieve therapeut geen lineair gevolg van een verkeerstrauma, maar een complicatie van een soms zelfs licht auto-ongeval, dat de ideale kapstok geworden is om bv. bedreigende bezoeken te kunnen vermijden.

Integratieve therapeuten gaan ervan uit dat de meeste relationele en levensorganisatorische zaken mislukken, niet omdat men een trauma heeft opgedaan, maar omdat elementaire vaardigheden zoals communicatie, sturen van de eigen stemming, nooit werden aangeleerd. De spontaanheidsmythe, versterkt door een verkeerd begrepen recht om zichzelf te zijn en z'n kortzichtig gevoel als maatstaf voor levenskeuzes te gebruiken, is wellicht de grootste oorzaak van psychisch menselijk lijden.

Een ander aspect van de integratieve diagnosestelling is dat sommige problemen soms gezien worden als gevolgen van niet-herkende kwaliteiten.

Bv Een hoogbegaafde slaagt niet in bepaalde vakken, en men raadt hem aan, om bijkomende frustraties te vermijden, om naar een gemakkelijker afdeling af te zakken. Maar hoewel de uitslagen dan beter lijken, doet er zich het jaar daarop een onbegrijpelijke demotivatie voor, die op zichzelf weer het begin van nieuwe complicaties wordt.

Hoewel een psychoanagoog zijn cliënt kan ondersteunen bij levenskeuzes, brengt hij hem tevens bij, dat integraties weliswaar beter zijn, maar keuzes voorlopig soms onvermijdelijk. Maar hij helpt hem dit te zien als tijdelijke oplossingen, die later wellicht nog zullen bijgestuurd worden.

2. integratieve vaardigheden bij psychoanagogie

U weet dank zij uw opleiding intussen, dat wij onderscheid maken tussen de traditionele psychotherapie enerzijds, die streeft naar het bestrijden en het opheffen van de symptomen, waarna de behandeling als voltooid, als geslaagd wordt beschouwd, en de psychoanagogie anderzijds die streeft naar het op gang brengen van een blijvend groeiproces. U weet ook dat de vraag nooit is: welke van de twee benaderingen gaan we nu toepassen? De psychoanagoog doet immers steeds alles wat de klassieke psychotherapeut doet, maar op een lichtjes andere manier. De vraag is dus evenmin: doe ik het tijdelijke, symptoombestrijdende, of ga ik dieper? Neen, want als je "dieper" gaat, dan doe je pas aan echte symptoombestrijding, want je pakt niet gewoon één of twee factoren aan, maar een veel completere context.

Vervolgens moet je als integratief psychotherapeut of psychoanagoog bewust zijn van het feit dat functioneren als een niet-integratief therapeut eigenlijk onethisch is, even onethisch als een chirurg die zou weigeren om na zijn snij-operatie antibiotica te gebruiken, omdat hij dit internistisch vak zogezegd onvoldoende leren kennen heeft als chirurg. Het onethisch bedrog zit in het feit dat je aan je cliënt direct of indirect laat geloven dat jij een compleet therapeut bent, terwijl je, soms onbewust en met een goede bedoeling, door een eenzijdige opleiding vaak niet alleen gaten hebt in je vakkennis, maar de cliënt zelfs ontmoedigt om goede therapievormen, bv. medicatie, toe te voegen aan je behandeling.

En, ten derde, zal het voor de integratieve therapeut obligaat zijn om de cliënt te leren integreren, zowel als individu als als koppel, en hen er warm voor maken. Ze moeten stap voor stap gaan inzien dat keuzes, hoe edelmoedig ook, steeds het begin zijn van elk psychisch conflict.

3. integratieve vaardigheden bij onderlinge samenwerking

Niet alleen in, maar ook buiten de therapie moet de therapeut bewust integratief trachten te functioneren, en zijn vaardigheid hierin voortdurend proberen te verbeteren. Wie zegt dat hij wel beroepsmatig integreert, maar niet in zijn privé-leven, heeft eigenlijk niet begrepen wat integratie is.

Daarom zullen de vergaderingen zoals intervisies gestructureerd zijn als echte integratieve vergaderingen, met tijdschema, geregeld evaluaties, met een zo actief mogelijke inbreng van alle deelnemers, en met een integratieve benadering van de diverse contributies, veeleer dan een keuze tussen uiteenlopende standpunten.

In de bijscholingen zullen de leden van de intervisiegroep er bewust naar streven om zich gediversifieerd bij te vormen, en elkaar met hun gediversifieerde inbreng op integratieve manier te verrijken.

Opmerkingen om elkaars techniek te verbeteren worden uiteraard nooit ongevraagd of als kritiek geformuleerd gebracht. En van elkaar blijft men steeds geloven in zijn onbeperkt groeivermogen, waarbij elke onvolmaakte behandelingsvorm als een stap dichter wordt beschouwd bij de ideale, bij de volledig geïntegreerde, die wellicht nooit bereikt zal worden.


Deze enkele overwegingen vormen een mogelijke aanzet om verder te denken over de basisvaardigheden van een integratief psychotherapeut.