5400-5999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

5435 Actief Luisteren


Actief Luisteren
(Motivational Interviewing)


Inleiding

Motivational interviewing (MI) is de naam die tegenwoordig gegeven wordt aan een verbale psychotherapeutische techniek, die zich situeert op nivo 1, d.w.z. gedragsbeïnvloeding. Hij is gebaseerd op Rogers' empathie, verder uitgewerkt door Miller en Rollnick, en voor het eerst gepubliceerd door Miller in 1983. De eerste soort behandelde patiënten waren ethyliekers. Men duidde de techniek eerst aan als semi-directief, de aandacht baserend op het oplossen van ambivalenties (twijfels tussen twee onverzoenbare gedragingen, zoals bv. drinken en nuchter zijn). De klassieke empathie (passend op nivo 3) liet de cliënt de keus welke richting hij zou uitgaan. Wij noemen deze techniek, die we integreren in de integratieve psychotherapie, "actief luisteren", omdat de empathische reacties aangevuld zijn met actievere inteventies die het gedrag en de motivatie daartoe in een bepaalde richting beïnvloeden.

Een klassiek empathisch begin van een psychotherapie kan naadloos overgaan in Actief Luisteren.

Beschrijving

De techniek komt erop neer om de in de patiënt aanwezige motivaties, eventueel versterkt, aan te wenden als beloning voor het gewenst gedrag, en niet externe beloningen, zoals in de klassieke gedragstherapie, of aangeleerde beloningen zoals in bij autosuggestie en systematische desensitisatie.

1) Installeren van een echte empathische relatie

De patiënt voelt warmte, echte empathie, onvoorwaardelijk positieve bejegening. Hij krijgt een toegnomen vertrouwen in de therapeut en in zichzelf. De therapeut kan het gevoel wekken dat hij de werkelijkheid kan zien door de ogen van de cliënt. Niet alleen is dit gunstig op korte termijn, maar het geeft de therapeut inzicht in de persoonlijkheid van de cliënt, van zijn zwakke en sterke kanten, zodat hij hem later beter motiverend kan helpen

2) Verbreden van het bewustzijnsveld

De cliënt laten onderzoeken wat de (huidige en latere) gevolgen van de alternatieve gedragingen zijn voor zichzelf, en voor de mensen rondom zich die hij emotioneel belangrijk vindt. Het besef van de voordelen van het toekomstig gedrag neemt daarbij toe, alsook de motivatie om deze toestand te bereiken.

Een hulpmiddel in deze fase kan het werken met (geschreven) lijsten van voor- en nadelen van de alternatieven. Het gebruik van echte voorbeelden van anderen en vroegere levenservaringen van de betrokkenen kunnen inzicht, geloof en motivatie verhogen

3) Ómwentelen van de weerstanden

Zoals in gevechtssporten worden de onvermijdelijke weerstanden niet bestreden, maar aangepakt en getransformeerd tot stimulerende energie. Achter elke weerstand zitten namelijk motivaties, eventueel vanuit onverwerkte frustraties. Er wordt getracht om aan te tonen dat het nieuwe gedrag een betere revanche is op die frustraties dan het oude.

4) Het groeiproces onderhouden

De motivatie kan wisselend zijn. Dan kan de therapeut deze ondersteunen door te verwijzen naar vroegere ervaringen en uitspraken, en motivationele inzichten.

In het algemeen kan bij moeilijkheden relativerend verwezen worden naar de kenmerken van het groeiproces, naar de elementen van authentiek fundamenteel zelfvertrouwen, enz.

Men mag niet vergeten dat dit geïnduceerd groeiproces langer kan duren dan verwacht, en dat herval eerder regel dan uitzondering is.

Het gebruik van symbolische voorwerpen, verzamelde teksten en afbeeldingen kunnen de motivatie eveneens onderhouden en vergroten.

Ook moet steeds de moeilijke grens bewaakt worden tussen empathische motivatie en directief optreden. Het is samenwerking, geen confrontatie, bewustmaken, niet heropvoeden, autonomiebevorderend, niet autoritair, ervaringsgericht eerder dan uitlegverschaffend. Op elk ogenblik moet de therapeut voor ogen houden dat de motivatie duidelijk gericht moet zijn naar de waarden die de cliënt als zinvol voor zichzelf ervaart. Hij moet niet voor de cliënt beslissen.

Toepassingen

Buiten in de ambulante psychotherapie, kan deze methode ook gebruikt worden als coaching binnen bedrijven.

Deze methode is moeilijker om toe te passen bij psychopathische persoonlijkheden, en bij zware stemmingsstoornissen.