5400-5999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

5943 Gestalttherapie


Gestalttherapie
(Fritz Perls)

Ik doe wat ik moet doen en jij doet wat jij moet doen,
Ik ben niet in de wereld om aan jouw verwachtingen te voldoenen 
jij bent niet op de wereld voor de mijne.
Jij bent jij en ik ben ik
En als we elkaar bij toeval ontmoeten is dat goed
En als dat niet gebeurt ... dan is er niets aan te doen.
(Het Gestalt-gebed, Fritz Perls)

Bepaling

Een vorm van psychotherapie die op zeer globale wijze gebaseerd is op de Gestaltconcepten van eenheid en gehelen. De behandeling gebeurt meestal in groepen en is vooral gericht op het verbreden van zelfbesef van een persoon. De cliënt wordt aangezet tot het bewust herbeleven van vroegere ervaringen, herinneringen, emotionele ervaringen, lichamelijke sensaties, … Hierbij wordt geregeld gebruik gemaakt van rollenspelen en van zeer directe en harde confrontaties. Alles wat zou kunnen bijdragen tot de vorming van een persoon als zinvolle configuratie van ‘bewust zijn’, kan onderdeel vormen van het therapeutisch proces.

Ontstaan in de jaren 1950-1960 en het is een soort reactie tegen de psychoanalyse van Freud. Volgens Perls zou de psychoanalyse teveel een vlucht in het verleden zijn. Het is een soort reactie tegen de klassieke stijl.Gestalt (= Gedaante) is een begrip dat bedacht werd door de gestaltpsychologie. Ze gaat uit van de stelling dat men bij het waarnemen eerst het geheel waarneemt en daarna pas de details. We vervolledigen via de waarneming het Gestalt.

Anderen zijn van mening dat men eerst de details waarneemt en daarna het geheel. Maar in werkelijkheid heeft geen van beiden gelijk. Men leest noch analytisch, noch globaal.Eigenlijk is het begrip Gestalttherapie nogal ongelukkig gekozen. Het is een therapie die vooral ervaringen behelst, en minder gaat via woorden. Beter ware experiëntiële therapie.

Doel van de therapie

Naast het verbale maken ze enorm gebruik van het non-verbale: beelden, symbolen, gebaren (bv. de therapeut stelt een autoritair persoon op een bankje), en dit alles veelal in groep. Aldus tracht men aan de patiënt de ware gedaante (=Gestalt) van zijn problematiek te laten aanvoelen. Het doel van de Gestalttherapie is om de mensen bewust te maken van al hun aspecten zodat ze zich kunnen bewegen naar meer zelfaanvaarding, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid voor hun beslissingen en keuzes.Bvb.: De autoritaire persoon wordt op een bankje geplaatst en de andere groepsleden gaan errond zitten en verwoorden hoe het voelt vanuit die positie.Of je krijgt als opdracht ga met twee personen op één krant staan. Wat zich voordoet wordt dan besproken, wie nam initiatief, hoe?Of er zijn 8 mensen en slechts 7 stoelen, diegene die niet aan een stoel geraakt wordt dan gevraagd: laat jij altijd je kaas van je brood afpakken?

Kernprincipes

In een therapie moeten we blijven bij het hier en het nu. Het is een soort herbelevingstherapie. Helaas kunnen we het hier en het nu maar begrijpen tegen de achtergrond van het verleden.Zij is bijzonder directiefWat de anderen denken over ons is juister dan wat we over onszelf vinden. Ze zijn objectiever. We moeten uit onze droom gehaald worden. We moeten bewust gemaakt worden van onze blinde vlekProjectie van de oorzaak. We zijn niet alleen verantwoordelijk voor onze situatie. De anderen (bijv. ouders, de groep, de maatschappij,..) zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor ons. Als je je slecht voelt is het omdat je je teveel aanpast aan de anderen en wat zij willen. Dus wees meer jezelf, wandel spontaner, vecht je vrij!

Techniek

De Gestalttherapie gebeurt meestal in groep, soms individueel.Gestaltcredo, een soort Gestaltgebed dat aangeleerd wordt: ‘Ik ben ik en gij zijt gij. Ik ben niet in de wereld gekomen om uw dromen te realiseren!’ Soort ode aan het ‘spontaniteitsprincipe’.Gestalttaal: er wordt een manier van spreken eigen gemaakt, die eigen verantwoordelijkheid wegcijfert en op anderen overdraagt, zonder de anderen te shockeren. De oorzaak wordt bij de anderen gelegd, men bevrijdt zich van verantwoordelijkheden. Bijv.Men zegt niet ‘Je bent vervelend’ maar ‘Als je zo bent voel ik een zekere wrevel’.Belang van woordkeuze. ‘Ik wil me niet opdringen maar het is mijn keuze van....’Niet ‘Het is niet waar’ maar 'Ik sta er niet achter'.'Ik heb de ganse avond een leegte gevoeld'.Lichaamstaal: De Gestalttherapeut ontleent buitengewoon belangrijke aanwijzingen van het nonverbale gedrag. Het nonverbale verraadt vaak gevoelens waarvan de patiënt zich niet bewust is. ‘Wat zeggen je handen?’ is een vaak voorkomende Gestaltvraag. ‘Wat zegt je rechterhand tegen je linkerhand?’ ‘Laat ze eens met mekaar praten’. Op dezelfde manier kan de aandacht van de patiënt worden gericht op zijn manier van praten, bijv. de klagerige toon die erin doorklinkt.De therapeut interpreteert niet maar houdt zich aan de fenomenologische aanpak en vertelt de patiënt gewoon wat hij ziet. ‘Ik zie je glimlachten maar tezelfdertijd zeg je dat je boos bent’. Of hij gaat nog een stap verder en vraagt om die glimlacht te ‘laten praten’, d.w.z. in woorden weergeven.De lege stoel: Aangezien het projecteren bij de meesten tamelijk vlot gaat, is het gemakkelijk om bepaalde aspecten van onszelf welbewust te externaliseren. Dat was de bedoeling van Perls. Hij plaatste een lege stoel naast de patiënt en vroeg hem een bepaald aspect van zichzelf, dat hij op dat moment zich bewust van is, in de stoel te zetten. De bedoeling van deze innerlijke dialogen is, dat er op die manier een hogere graad van integratie wordt bereikt tussen tegengestelde neigingen, waaraan iedereen onder ons lijden. Bijv. de neiging te weinig op te komen voor onszelf en anderzijds het gevoel te egoïstisch te zijn. De techniek van de lege stoel is de aangewezen weg om een introject, een opvatting die geïntrojecteerd is, te laten externaliseren.

Kenmerken

aan de patiënt wordt niet toegelaten te vluchten in het verleden, of de rol van een hulpeloze te spelen.de therapeut stelt alleen vragen, geeft nooit antwoorden, en vertaalt de vragen van de patiënt in positieve beweringen, zodat de aandacht van de patiënt van het verleden naar het heden getrokken wordt.

Bijdragen

Hun kritiek op de psychoanalyse is erg juist en hun behandeling is daarom dikwijls sneller en realistischer.Ze hebben sterk bijgedragen tot de ontwikkeling van psychodrama, groepstherapie, sensitivity-training, enz.

Beperkingen

ze benadrukken teveel het bewustwordingselement, en vergeten vaak het aanleerelement.hoewel hun therapie vaak sneller gaat, is ze ook erg directief, en daardoor vaak erg beangstigend.door enkele vermeende principes van de Gestalttherapie, nl. "als je je slecht voelt, dan is dat omdat de omgeving je onredelijke eisen stelt", en "de beste manier om je goed te voelen, is 'authentiek' jezelf te zijn, d.w.z. wat meer je zin te doen", is deze vorm van psychologie vooral in Amerika erg populair geworden, en er ontwikkelde zich een ware "Gestaltcultuur". Het is trouwens ook de enige vorm van psychotherapie die buiten vakkringen grote opgang maakte, tot de oprichting van talrijke centra leidde, en door tal van niet-medici en niet-psychologen beoefend werd, zoals sociaal assistenten, paramedici, leraars, waaronder een opvallend groot aantal personen die op belangrijke levensterreinen een zware mislukking kende.De gestalttherapie situeert het probleem, maar niet de oplossing.

Gestalttherapie binnen de culturele evolutie

Vanaf Freud is het zo dat de bestaande vorm van psychotherapie de aankondiging is van een nieuwe cultuur, een nieuwe vorm van samenleving. De vorm van psychotherapie is een soort weerspiegeling van de bestaande samenlevingsvorm. Het is een soort reactie op en leidt tot groei. In zekere zin zijn ze een uiting van de tekorten van de samenleving en zijn dus feitelijk gericht op een toekomstige samenleving.Bij Gestalttherapie:Gestalt vormen, is loskomen van de onderdrukking, zich niet meer laten verscheuren, sexuele revolutie.De aandacht wordt gelegd op het recht van het individu, cfr. De jaren 60.De aandacht wordt gelegd op het gemis van de symboliek. De kerk heeft door de eeuwen heen alle symboliek opgeslorpt en geïntegreerd in zijn sacramenten. Daarnaast kunnen de sacramenten enkel door de priesters en clerici uitgevoerd worden. De mens heeft behoefte aan de symbolische belevingen in de rituelen om bepaalde processen te verwerken (bijv. rouwprocessen) en om bepaalde behoeften te intensifiëren (bijv. in de relatie). In groep wordt op symbolische manier tal van situaties herbeleefd en blokkades weggewerkt.Overgang naar meer openheid. Dus ook 1ste stap naar meer fundamenteel zelfvertrouwen. Gestalttherapie stimuleert vooral de overgang van een orale naar een anale instelling.Nieuwe communicatievormen worden bijgebracht, o.a. ook bij koppels.Varianten die gegroeid zijn uit de Gestalttherapie: Rebirthing therapie, Regressietherapie (herbeleven van bedekkende psychische inhouden en komen tot de herbeving van de Primal Scream of oerschreeuw of herbeleven van geboortetrauma) en de Methode van Pesso.Gestalttherapie wordt meestal gekoppeld met andere psychotherapievormen, zoals met de Psychosynthese van Assagiolli en met de contextuele therapie van Nagy.Gestalttherapie is het meest efficiënt bij niet psychisch gestoorde mensen. 


5991 Samenvatt Int Psy