6000-6999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

6352 Integratie: toepassingen


 

Essentieel voor wie zich bezig houdt met de ontwikkeling van een integratieve psychologie en psychotherapie is uiteraard een grondige bestudering van het fenomeen "integratie". We vonden tot nog toe al een tiental verwante betekenissen, die telkens tot andere toepassingen leiden. De belangrijkste betekenis, integratie als denkproces, wordt elders besproken.




Tien betekenissen


1. Vooreerst is er de populaire betekenis van bijeenbrengen van visies en theoretische denkscholen. Door hertalen van begrippen en bestuderen van bv gemeenschappelijke non-specifieke factoren tracht men de onverzoenlijkheid der denkscholen af te zwakken, en progressief naar één synthetische visie te komen, en soort unitaire visie, o.m. nagestreefd door Maslow, Rogers, Capra en Wilber.

 

Deze betekenis is de meest gevulgariseerde, maar zelfs centra als SEPI zijn o.i. niet veel verder geraakt dan deze eerste definitie. Wij hebben het begrip echter verder uitgewerkt in een aantal andere dimensies:

 

2. Integreren is om te beginnen vooral een denkproces, deels bewust en deels onbewust, waarbij tegenstrijdig lijkende ideeën, plannen en hypothesen (-ook in het leven van elke dag-), die betrekking hebben op hetzelfde proces, zodanig geherformuleerd worden dat de tegenstrijdigheden verdwijnen, en een nieuwe geïntegreerde hypothese ontstaat, waarin alle betekenisvolle elementen van de twee of meer uitgangshypothesen zijn in opgenomen en dus door reductie kunnen worden uit afgeleid. Dit denkproces bestaat in het differentiëren tussen (te) concrete uiterlijke vormen (of verlangens) en dieper liggende elementen (observaties, behoeften). De werkhypothese is dat conflict alleen tussen de concrete vormen bestaat, en nooit tussen de onderliggende kernelementen, zodat integratie bestaat in het herformuleren van de niet-essentiële uiterlijke concretisaties, waarbij niets verloren mag gaan van de onderliggende kernelementen, de "waarden".

 

Studies van de hersenfunctie hebben aangetoond dat de hersenen zelf wellicht integratief werken, en helemaal niet rationeel of deductief, Aristoteles en Descartes ten spijt.

 

De studenten in de Integratieve Psychologie worden intensief getraind in het verrichten van integraties, en een reeks concrete technieken wordt hen aangereikt.

 

3. Creativiteit wordt beschreven als een grotendeels maar niet volledig onbewust integratieproces. Hoewel het creatieve proces zelf tot nog toe niet bewust of gewild kan gestuurd of geforceerd worden, leren onze studenten een reeks hulptechnieken zoals bewust opzoeken en via contrast laten opvallen van inspiratie, zodat het onbewuste creativiteitsproces zodanig sterk wordt bevorderd dat het bijna gewild en controleerbaar wordt.

 

4. Het subjectieve en objectieve geluk in het leven wordt bepaald door de mate van integratie van onze behoeften met de beperkingen en mogelijkheden der situaties waarin we ons bevinden, waaronder de behoeften der anderen. Niet-integratie leidt tot conflicten en neurosen en, in het ergste geval, tot psychosen. De vijf ontwikkelingsstadia van Freud (fusioneel / oraal / anaal / fallisch / genitaal) kunnen gezien worden als vijf stadia waarin in toenemende mate integratie wordt toegepast. Psychopathologie is dus niet-integratie, en de taak van de therapeut / psychoanagoog bestaat erin de cliënt te helpen, en waar mogelijk te leren, om beter te integreren, de te zwakke vaardigheden bij te oefenen, de weerstanden en afweermechanismen daartoe weg te nemen, de remmende neurotische mythes en fantasmen te vervangen door minder neurotische, zoals Maslow reeds stelde. Dit alles moet uiteraard in een veilige, empathische sfeer verlopen, die op zichzelf al groei-inducerend werkt, zoals Rogers aantoonde.


Wij opteren in onze Verenigingsnaam voor de term "psychologie" naast "psychotherapie", omdat wij op theoretische gronden niet geloven dat men een echte integratie kan maken door zich te beperken tot de therapeutische methodologieën, maar daarvoor dieper moet graven, tot in de fundamenteelste processen van de psyche. Verder ook omdat medicamenteuze behandelingen en recente technieken als neurotherapie, rTMS, meditatie e.a., die duidelijk geen psychotherapie zijn, eveneens in de psychische behandeling moeten geïntegreerd worden. En tenslotte omdat wij sinds Maslow fundamenteel bezwaar hebben tegen de term "therapie", die de lading van onze professie niet dekt, en die de cliënt oneer aandoet.

 

In onze integratieve handboeken worden de psychopathologieën ingedeeld volgens de (Freudiaanse) modus die de fundamentele processen ervan bepaalt, en ook de therapie en de groei-bevordering (samen "psycho-anagogie") worden gezien als een proces waarbij de cliënt langzaam omhooggetild wordt naar meer integratieve denk- en interactievormen.

 

5. Communicatie kan gezien worden als proberen integreren met 2 of meer personen. Leren communiceren is uiteindelijk niets anders dan leren integreren, en het optimaliseren van de psychische attitudes die dit proces moeten faciliteren. Communicatiestoornissen zijn, naast depressies, wellicht de belangrijkste therapeutische uitdagingen voor de psychotherapeut. Communicatie moet niet alleen gezien worden als wat zich afspeelt tussen twee partners, maar omvat ook alles wat politiek, beleid, organisatie, thinktankwerking e.d. betreft. Bemiddelingstechnieken, thans steeds populairder bij juristen, coaches en sociale werkers, zijn een belangrijke toepassing, die behandeld worden in het vierde jaar.

 

6. De sociale interacties en processen kunnen het best geïnterpreteerd worden als zovele interactievormen waarbij onbewust gestreefd wordt naar integratie. Dit vindt zijn toepassing in de systeemtheorie, de relatietherapieën, de bedrijfsorganisatie, en de nationale en globale politiek. We kunnen gemakkelijk onderscheid maken tussen  primairesecundaire entertiaire culturen. 


In een primaire geldt de genadeloze wet van de sterkste, in de secundaire wordt het gedrag der individuen in toenemende mate geregulariseerd doorexterne instanties, en is het het product, het compromis van een steeds geraffineerder gevecht tussen de rulers en de multitude, om termen van Negri te gebruiken. De eigenlijke regulering verloopt in fasen waarbij in toenemende mate rekening moet gehouden worden met elkaars "rechten". Ze doorlopen een militaire, een monetaire en een morele fase. In de tertiaire fase tenslotte heeft inwendige regulering de rol van de externe reguleringsdruk overgenomen. De tertiaire mens handelt vanuit bewustzijn, zelfdiscipline en het bewust streven, via constructieve communicatie, naar een volledige integratie van elkaars behoeften.

 

7. Misschien is één der belangrijkste toepassingen van de methode der integratie deze als tool voor wetenschappelijk onderzoek voor de alfa- en gammawetenschappen, d.w.z. die wetenschappen, waaronder psychologie en sociologie, die niet zo geschikt zijn voor de exact-natuurwetenschapsmethode, en die daarom maar al te vaak als onwetenschappelijk en daardoor als weinig bruikbaar worden bestempeld.


De integratieve wetenschappelijke methode wordt elders besproken.

 

8. Een volgende toepassing van het integratiefenomeen waar wij veel belang aan hechten, is de evolutie van het heelal. Als je allesomvattende theorieën van Pierre Teilhard de Chardin en Julian Huxley bekijkt, dan zie je dat de negen thans bekende kosmische evolutiefasen eigenlijk stuk voor stuk pogingen zijn om beter te integreren. Ook aan dit topic wordt een les gewijd, met conclusies voor de toekomst en de zin van het bestaan. In Teilhards grondwet van het bestaan, "complexer en bewuster worden", worden beide parallelle processen het best beschreven als twee pogingen tot integratie.


9. De negende betekenis die soms aan integratie gegeven wordt is inwendig evenwicht. Inderdaad, niet zelden leiden de eigen noden tot conflicterende verlangens. Pas in de mate dat die met lekaar geïntegreerd zijn ontstaat er inwendig psychisch en emotioneel evenwicht.


10. Een tiende betekenis / toepassing van het verschijnsel der integratie vinden we terug in de werking van de hersenen, die helemaal niet exact of logisch denken. Zelfs eenvoudige berekeningen als 6 x 8 zijn onmogelijk uit te voeren door de hersenen. Daarom leren wij vanaf de leeftijd van 5-6 jaar de tafels van vermenigvuldiging van buiten, die we dan later gebruiken om ingewikkelder berekeningen op papier te verrichten. Een moeilijker opdracht als 135 x 246 kunnen wij onmogelijk uit het hoofd verrichten. Maar als iemand zou vragen of de uitslag misschien 4,28 is, of 354.576.798 is, dan weten zij stellig dat dit onmogelijk is, hoewel wij de juiste uitslag niet kennen. We vermoeden namelijk dat de uitslag bij benadering een getal met 5-6 cijfers moet zijn. De hersenen werken dus helemaal niet logisch of exact.




Andere betekenissen


Velen geven aan integratie ook nog een andere, enigszins verwante betekenis. Ze hebben het erover dat de therapie niet alleen de geest moet beroeren, maar ook het lichaam. Dit aandachtspunt is ongetwijfeld nuttig, maar is niet de betekenis die men doorgaans aan de term integratief geeft in de context van integratieve psychotherapie, hoewel in een goede integratieve psycho-anagogie al deze aspecten ongetwijfeld aan bod zullen komen.


Anderen spreken van integrale therapie (dr Hoenders) waarbij zowel reguliere als alternatieve geneeswijzen gecombineerd worden.